هفته‌نامه فیل؛ شماره بیستم | ۲ تا ۸ آبان ۱۴۰۵

ایران در نمایشگاه بین‌المللی کتاب بلگراد

شصت‌ونهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب بلگراد با شعار «واژه‌ها جهان را می‌سازند» آغاز به کار کرد و ایران نیز در این رویداد فرهنگی حضور یافت. این نمایشگاه یکی از رویدادهای باسابقه کتاب در منطقه بالکان است و فرصتی برای معرفی آثار ناشران کشورهای مختلف، آشنایی با جریان‌های ادبی و ایجاد ارتباط میان فعالان صنعت نشر فراهم می‌کند.

حضور ایران در نمایشگاه بلگراد از منظر معرفی ادبیات فارسی و آثار منتشرشده در کشور اهمیت دارد؛ به‌ویژه آنکه نمایشگاه‌های بین‌المللی می‌توانند زمینه‌ای برای آشنایی ناشران خارجی با نویسندگان، مترجمان و ظرفیت‌های نشر ایران باشند. چنین حضوری زمانی به نتیجه‌ای پایدارتر منجر می‌شود که از عرضه محدود کتاب فراتر برود و با برنامه‌هایی مانند مذاکره درباره حق ترجمه، معرفی نویسندگان و ایجاد ارتباط با ناشران محلی همراه شود.

شعار امسال نمایشگاه، «واژه‌ها جهان را می‌سازند»، بر نقش زبان و ادبیات در ارتباط میان جوامع تأکید دارد. در روزگاری که بازار کتاب با تحولات فناوری و تغییر عادت‌های مطالعه روبه‌روست، نمایشگاه‌های بین‌المللی همچنان جایگاهی مهم در حفظ ارتباط مستقیم میان ناشران، نویسندگان و مخاطبان دارند.

برای ادبیات فارسی نیز حضور در چنین رویدادهایی فرصتی است تا آثار ایرانی در کنار تولیدات ادبی دیگر کشورها دیده شوند. بااین‌حال، تبدیل این حضور به ترجمه و انتشار گسترده‌تر آثار، به پیگیری پس از نمایشگاه، حمایت از ترجمه حرفه‌ای و همکاری مستمر با ناشران خارجی نیاز دارد.

منبع: خبرگزاری کتاب ایران، ۲ آبان ۱۴۰۵

ائتلاف ناشران آمریکا از متا خواست شرایط استفاده از خدماتش را تغییر دهد

انجمن ناشران آمریکا (AAP) در ۲۹ اکتبر از شرکت متا خواست شرایط تازه خدمات تجاری خود را اصلاح کند؛ شرایطی که به گفته این انجمن می‌تواند امکان استفاده از محتوای وب‌سایت کسب‌وکارهایی را که از پلتفرم‌های متا استفاده می‌کنند، برای آموزش سامانه‌های هوش مصنوعی فراهم کند.

نگرانی اصلی ناشران این است که تغییرات مورد نظر متا، مرز میان استفاده از خدمات یک پلتفرم و اجازه بهره‌برداری از محتوای تولیدشده توسط کسب‌وکارها را کمرنگ کند. وب‌سایت ناشران معمولاً حاوی اطلاعات کتاب‌ها، معرفی نویسندگان، نقدها، مطالب تحریریه و محتوای اختصاصی است؛ داده‌هایی که تولید آن‌ها هزینه و نیروی انسانی می‌طلبد و می‌توانند برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی ارزشمند باشند.

ماریا پالانته، رئیس و مدیرعامل انجمن ناشران آمریکا، شرایط جدید را اقدامی بسیار گسترده و ناعادلانه توصیف کرده است. از نگاه انجمن، مسئله تنها به ناشران محدود نیست؛ هر کسب‌وکاری که برای معرفی و فروش محصولات خود از ابزارهای متا استفاده می‌کند، ممکن است در برابر استفاده ثانویه از محتوای وب‌سایتش با پرسش‌های حقوقی و تجاری روبه‌رو شود.

این اعتراض در ادامه مناقشه گسترده‌تری شکل می‌گیرد که طی سال‌های اخیر میان صاحبان آثار دارای حق نشر و شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی جریان داشته است. ناشران می‌گویند استفاده از کتاب‌ها، مقاله‌ها و محتوای اختصاصی برای آموزش مدل‌ها باید بر پایه مجوز روشن و سازوکار جبران مالی انجام شود؛ در مقابل، شرکت‌های فناوری معمولاً بر امکان استفاده از داده‌های عمومی و استثناهای قانونی تکیه می‌کنند.

پرونده متا از این جهت قابل توجه است که بحث را از کتاب‌ها و پایگاه‌های داده‌ای که مستقیماً برای آموزش هوش مصنوعی جمع‌آوری می‌شوند، به شرایط عمومی استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال گسترش می‌دهد. اگر ناشران و دیگر تولیدکنندگان محتوا نتوانند درباره استفاده ثانویه از مطالب خود کنترل و مذاکره مؤثری داشته باشند، مدل اقتصادی تولید محتوای حرفه‌ای با چالش تازه‌ای روبه‌رو خواهد شد.

منبع: Publishers Weekly، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶

طرح انحلال شرکت بیکر اند تیلور به دادگاه ورشکستگی ارائه شد

شرکت بیکر اند تیلور (Baker & Taylor)، یکی از تأمین‌کنندگان باسابقه کتاب برای کتابخانه‌ها در آمریکا، وارد مرحله تازه‌ای از روند ورشکستگی شده است. این شرکت در ۲۹ اکتبر طرح پیشنهادی انحلال دارایی‌های خود را به دادگاه ورشکستگی ارائه کرد؛ اقدامی که چشم‌انداز فعالیت مستقل این مجموعه را بیش از پیش مبهم می‌کند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در دادگاه نیوجرسی، ارزش کل دارایی‌های شرکت حدود ۶ میلیون و ۵۹۸ هزار دلار برآورد شده، اما ارزش قابل تحقق آن‌ها در صورت فروش و انحلال به حدود یک میلیون و ۶۶۶ هزار دلار کاهش می‌یابد. در مقابل، بدهی‌های پس از آغاز روند ورشکستگی بیش از ۱۰ میلیون دلار اعلام شده است. این ارقام نشان می‌دهد که حتی فروش دارایی‌ها نیز برای پوشش کامل تعهدات مالی شرکت کافی نخواهد بود.

طلبکاران واجد شرایط تا اول دسامبر فرصت دارند درباره طرح پیشنهادی رأی بدهند. نتیجه این رأی‌گیری و تصمیم نهایی دادگاه می‌تواند مسیر واگذاری یا فروش دارایی‌های باقی‌مانده شرکت را مشخص کند. بااین‌حال، مسئله فقط سرنوشت یک شرکت تجاری نیست؛ بیکر اند تیلور برای سال‌ها یکی از حلقه‌های مهم ارتباط میان ناشران و کتابخانه‌ها در آمریکا بوده است.

شرکت‌های توزیع و عمده‌فروشی کتاب نقشی اساسی در رساندن عنوان‌های متعدد به کتابخانه‌ها دارند. کتابخانه‌ها معمولاً نمی‌توانند برای هر عنوان به‌صورت مستقیم با ناشر وارد معامله شوند و به شبکه‌هایی نیاز دارند که سفارش‌گیری، تهیه و ارسال کتاب را در مقیاس گسترده انجام دهند. تضعیف یا حذف یکی از بازیگران باسابقه این حوزه می‌تواند کتابخانه‌ها را ناچار کند تأمین‌کنندگان تازه‌ای پیدا کنند و فرایند خرید و دسترسی به کتاب را از نو سازمان دهند.

ورشکستگی بیکر اند تیلور همچنین پرسشی مهم درباره آینده زیرساخت توزیع کتاب در آمریکا مطرح می‌کند: در بازاری که فروش آنلاین و تمرکز شرکت‌های بزرگ افزایش یافته، چه ساختاری می‌تواند نیاز کتابخانه‌ها و مؤسسات کوچک‌تر را به توزیع گسترده و قابل اتکا پاسخ دهد؟ پاسخ این پرسش تنها به سرنوشت دارایی‌های یک شرکت وابسته نیست؛ بلکه به توانایی بازار برای حفظ شبکه‌ای متنوع از توزیع‌کنندگان نیز مربوط می‌شود.

منبع: Publishers Weekly، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶

افزایش نگرانی تصویرگران از گسترش هوش مصنوعی؛ سفارش‌های انسانی در معرض تهدید

انجمن تصویرگران بریتانیا (Association of Illustrators) در تازه‌ترین نظرسنجی خود از افزایش شمار تصویرگرانی خبر داده است که به‌دلیل گسترش ابزارهای هوش مصنوعی مولد، بخشی از سفارش‌ها و درآمد خود را از دست می‌دهند. نتایج این بررسی که در ۲۹ اکتبر منتشر شد، نشان می‌دهد نگرانی فعالان این حرفه دیگر صرفاً به احتمال جایگزینی نیروی انسانی در آینده محدود نیست؛ گروهی از تصویرگران اکنون تأثیر این فناوری را در وضعیت واقعی کار و درآمد خود تجربه می‌کنند.

تصویرسازی کتاب، به‌ویژه در حوزه کودک و نوجوان، از بخش‌هایی است که به‌شدت به مهارت و سبک شخصی هنرمندان وابسته است. تصویرگر برای هر پروژه باید متن را درک کند، شخصیت‌ها و فضاهای داستانی را شکل دهد و زبانی بصری متناسب با جهان اثر بسازد. بااین‌حال، ابزارهای تولید تصویر با هوش مصنوعی امکان تولید سریع تصاویر اولیه را فراهم کرده‌اند و برخی سفارش‌دهندگان ممکن است به‌جای سپردن پروژه به تصویرگر، از این ابزارها برای کاهش هزینه استفاده کنند.

مسئله فقط حذف کامل سفارش‌ها نیست. تغییر در حجم کار، کاهش دستمزد، کوتاه‌شدن زمان اجرای پروژه و تغییر ساختار قراردادها نیز می‌تواند وضعیت اقتصادی تصویرگران را دشوارتر کند. حتی در مواردی که هنرمند همچنان در پروژه حضور دارد، ممکن است از او خواسته شود با سرعت بیشتری کار کند یا تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی را اصلاح و تکمیل کند؛ تغییری که ماهیت و ارزش کار تخصصی او را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

یکی از نگرانی‌های مهم تصویرگران، استفاده از آثار منتشرشده آن‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بدون رضایت یا پرداخت حق‌الزحمه است. تصویرگران برای شکل‌دادن به سبک شخصی خود سال‌ها آموزش و تجربه کسب می‌کنند، اما اگر آثارشان بدون اجازه در مجموعه داده‌های آموزشی به کار گرفته شود، ابزارهایی پدید می‌آیند که می‌توانند تصاویری نزدیک به سبک هنری آن‌ها تولید کنند. این موضوع مرز میان الهام‌گیری، تقلید و بهره‌برداری غیرمجاز از آثار هنری را به یکی از بحث‌های حقوقی و اخلاقی مهم صنعت نشر تبدیل کرده است.

نتایج نظرسنجی انجمن تصویرگران در زمانی منتشر شده که ناشران و دیگر فعالان صنایع خلاق هنوز به توافق روشنی درباره قواعد استفاده از هوش مصنوعی نرسیده‌اند. برای صنعت کتاب، این مسئله اهمیتی فراتر از یک اختلاف صنفی دارد: کیفیت و تنوع بصری کتاب‌ها به حضور هنرمندانی وابسته است که با تجربه و نگاه شخصی خود به متن جان می‌بخشند. اگر شرایط اقتصادی این حرفه تضعیف شود، پیامد آن ممکن است در بلندمدت به کاهش فرصت‌های ورود تصویرگران تازه‌کار و محدودشدن تنوع هنری کتاب‌ها منجر شود.

منبع: The Bookseller، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶؛ نظرسنجی انجمن تصویرگران بریتانیا

ناشران از دادگاه آمریکا خواستند دفاعیه هوش مصنوعی OpenAI را نپذیرد

مناقشه بر سر استفاده از کتاب‌ها و آثار دارای حق نشر برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، در ۲۹ اکتبر وارد مرحله تازه‌ای شد. چهار سازمان فعال در صنعت نشر و حقوق مؤلف از دادگاه فدرال آمریکا خواستند دفاعیه شرکت OpenAI درباره استفاده منصفانه از آثار دارای حق نشر را نپذیرد. این درخواست در چارچوب پرونده حقوقی مربوط به استفاده از آثار نویسندگان و ناشران برای آموزش سامانه‌های هوش مصنوعی مطرح شده است.

استدلال ناشران این است که استفاده از کتاب‌ها و دیگر آثار منتشرشده برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، بدون کسب مجوز و پرداخت حق استفاده، می‌تواند به بازارهای قانونی صدور مجوز و درآمد نویسندگان آسیب بزند. از دید آن‌ها، مسئله تنها استفاده از آثار برای پژوهش یا تحلیل نیست؛ شرکت‌های فناوری با استفاده از این محتوا سامانه‌هایی تجاری توسعه می‌دهند که می‌توانند در بازار تولید و عرضه محتوا با همان صاحبان آثار رقابت کنند.

در این مناقشه، مفهوم «استفاده منصفانه» اهمیت محوری دارد. قوانین آمریکا در شرایط مشخصی استفاده از آثار دارای حق نشر را بدون اجازه صاحب اثر مجاز می‌دانند، اما تشخیص اینکه آموزش مدل‌های هوش مصنوعی در این چارچوب قرار می‌گیرد یا نه، به موضوعی پیچیده و محل اختلاف تبدیل شده است. شرکت‌های فناوری معمولاً بر ماهیت تحول‌آفرین و کاربردهای تازه این فناوری تأکید می‌کنند؛ در مقابل، نویسندگان و ناشران می‌گویند استفاده تجاری از آثار آن‌ها نباید بدون رعایت حقوق صاحبان اثر انجام شود.

اهمیت درخواست تازه ناشران در این است که نشان می‌دهد صنعت نشر تلاش می‌کند در روند شکل‌گیری قواعد حقوقی هوش مصنوعی نقش فعالی داشته باشد. اگر دادگاه دفاعیه شرکت فناوری را بپذیرد، ممکن است بر پرونده‌های مشابه و نحوه تنظیم قراردادهای آینده تأثیر بگذارد. در مقابل، محدودشدن دامنه استفاده بدون مجوز می‌تواند شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی را به سمت توافق‌های صدور مجوز با ناشران و صاحبان آثار سوق دهد.

در زمان انتشار این خبر، دادگاه هنوز درباره این درخواست تصمیم نهایی نگرفته بود. بنابراین نمی‌توان آن را پیروزی حقوقی ناشران یا شکست شرکت OpenAI دانست. آنچه روشن است، ادامه نبردی حقوقی بر سر این پرسش است که در عصر هوش مصنوعی، ارزش اقتصادی آثار ادبی و هنری چگونه باید حفظ شود و چه کسی حق دارد از آن‌ها برای ساخت محصولات تجاری تازه بهره ببرد.

منبع: The Bookseller و Publishers Weekly، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶

واتراستونز نامزدهای جایزه کتاب سال ۲۰۲۶ را معرفی کرد

زنجیره کتاب‌فروشی واتراستونز در ۲۹ اکتبر فهرست نامزدهای جایزه کتاب سال ۲۰۲۶ خود را اعلام کرد. این جایزه که از سوی یکی از مهم‌ترین شبکه‌های کتاب‌فروشی بریتانیا برگزار می‌شود، هر سال مجموعه‌ای از آثار برجسته منتشرشده را در معرض انتخاب قرار می‌دهد و از این جهت می‌تواند بر دیده‌شدن کتاب‌ها در بازار بریتانیا تأثیر بگذارد.

در میان نام‌های مطرح‌شده در فهرست امسال، نویسندگانی چون مگی اوفارل، الیزابت استراوت، رابرت مک‌فارلین و داگلاس استوارت دیده می‌شوند. حضور نویسندگان شناخته‌شده در کنار چهره‌های تازه‌تر، ترکیبی از آثار نویسندگان تثبیت‌شده و استعدادهای جدید را به نمایش می‌گذارد.

جایزه کتاب سال واتراستونز از این نظر با بسیاری از جوایز ادبی تفاوت دارد که انتخاب آن به فضای واقعی کتاب‌فروشی و ارتباط مستقیم با مخاطبان نزدیک است. کتاب‌فروشان در معرفی و عرضه آثار نقش مهمی دارند و قرارگرفتن یک عنوان در فهرست نامزدها می‌تواند توجه خوانندگان را به آن جلب کند؛ به‌ویژه در دوره‌ای که شمار عناوین منتشرشده بسیار زیاد است و دیده‌شدن در میان انبوه کتاب‌ها به یکی از چالش‌های اصلی ناشران تبدیل شده است.

برای نویسندگان تازه‌کار، حضور در چنین فهرستی می‌تواند فرصتی برای ورود به جریان اصلی بازار باشد. برای نویسندگان شناخته‌شده نیز این جایزه امکان می‌دهد اثر تازه‌شان در کنار دیگر آثار شاخص سال قرار گیرد و بار دیگر در معرض توجه کتاب‌فروشان و خوانندگان قرار بگیرد.

منبع: The Bookseller، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶

پرسیفون بوکس به لندن بازمی‌گردد؛ کتاب‌فروشی مستقل دوباره در قلب شهر

کتاب‌فروشی و انتشارات مستقل پرسیفون بوکس اعلام کرده است که شعبه تازه خود را در منطقه فیتزروویا لندن افتتاح می‌کند. این مجموعه که به انتشار و عرضه آثار نویسندگان زن، به‌ویژه نویسندگانی که در تاریخ ادبیات کمتر دیده شده‌اند، شهرت دارد، قرار است از چهارم نوامبر فعالیت خود را در محل جدید آغاز کند. خبر بازگشت آن به لندن در ۲۸ اکتبر منتشر شد.

پرسیفون بوکس پیش‌تر در منطقه بلومزبری لندن فعالیت می‌کرد، اما در سال ۲۰۲۱ به شهر بث منتقل شد. بازگشت این مجموعه به پایتخت بریتانیا برای مخاطبانی که کتاب‌فروشی‌های مستقل و ناشران کوچک را بخشی از هویت فرهنگی شهر می‌دانند، خبر قابل توجهی است. پرسیفون تنها یک فروشگاه کتاب نیست؛ هویت آن با انتخاب آثاری پیوند خورده که در بسیاری از موارد پس از سال‌ها فراموشی دوباره به دست خوانندگان رسیده‌اند.

این انتشارات از سال ۱۹۹۹ با تمرکز بر بازنشر آثار نویسندگان زن فعالیت می‌کند و کتاب‌هایش به‌واسطه طراحی ساده و یکدست جلدها و توجه به ادبیات کمتر شناخته‌شده، هویتی مشخص در بازار کتاب پیدا کرده‌اند. انتخاب آثار پرسیفون معمولاً به آثاری محدود نمی‌شود که صرفاً در زمان انتشار اولیه پرفروش بوده‌اند؛ این مجموعه می‌کوشد آثاری را به چرخه مطالعه بازگرداند که از نظر ادبی و تاریخی ارزشمندند، اما در گذر زمان از جریان اصلی بازار کنار رفته‌اند.

بازگشت این کتاب‌فروشی به لندن در دوره‌ای رخ می‌دهد که بسیاری از کتاب‌فروشی‌های مستقل با افزایش اجاره‌بها، هزینه‌های جاری و رقابت فروشگاه‌های آنلاین دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در چنین شرایطی، افتتاح یک فروشگاه مستقل را می‌توان نشانه‌ای از تداوم تقاضا برای تجربه حضوری خرید کتاب دانست؛ تجربه‌ای که در آن انتخاب و معرفی کتاب، طراحی فضای فروشگاه و ارتباط با مخاطب بخشی از هویت فرهنگی مجموعه است.

منبع: The Bookseller، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶

آندریاس مالم اجازه ورود به بریتانیا را دریافت نکرد

آندریاس مالم، نویسنده سوئدی و پژوهشگر حوزه اقلیم، در ۳۰ اکتبر از ورود به بریتانیا منع شد. او قرار بود در نشستی در کنار هدی عموری، از بنیان‌گذاران گروه فلسطین اکشن، حضور پیدا کند. این خبر بار دیگر بحث درباره محدودیت‌های ورود به بریتانیا و تأثیر تصمیم‌های امنیتی و سیاسی بر حضور نویسندگان و پژوهشگران در رویدادهای فرهنگی را مطرح کرده است.

مالم از چهره‌های شناخته‌شده در مباحث مربوط به تغییرات اقلیمی و سرمایه‌داری فسیلی است و آثارش درباره رابطه اقتصاد جهانی، سوخت‌های فسیلی و بحران محیط زیست مورد توجه محافل دانشگاهی و فعالان این حوزه قرار گرفته‌اند. حضور برنامه‌ریزی‌شده او در نشست مورد نظر نیز در چارچوب گفت‌وگویی درباره مسائل سیاسی و اجتماعی معاصر بود.

ممانعت از ورود یک نویسنده به کشوری که قرار است در آن سخنرانی کند، موضوعی فراتر از برنامه یک نشست را پیش می‌کشد. رویدادهای ادبی و دانشگاهی معمولاً بر مبنای تبادل آزاد اندیشه و امکان حضور دیدگاه‌های متفاوت شکل می‌گیرند. هرگونه محدودیت در حضور سخنرانان می‌تواند بر دامنه گفت‌وگو و تنوع دیدگاه‌های مطرح‌شده در این برنامه‌ها اثر بگذارد.

این اتفاق همچنین پرسش‌هایی درباره مرز میان اختیارات دولت در کنترل ورود افراد و آزادی بیان و تبادل علمی مطرح می‌کند. در این مورد، خبر اصلی به ممانعت از ورود مالم و برنامه سخنرانی مشترک او مربوط است؛ ازاین‌رو باید از نسبت‌دادن دلایل قطعی فراتر از آنچه در گزارش منتشرشده آمده، خودداری کرد.

منبع: The Bookseller، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶

بودجه بریتانیا؛ کمک تازه برای کتاب کودک، اما سکوت درباره حق نشر در عصر هوش مصنوعی

در برنامه بودجه پاییز ۲۰۲۶ بریتانیا که در ۲۸ اکتبر اعلام شد، دولت از اختصاص ۱۵ میلیون پوند برای حمایت از دسترسی کودکان به کتاب خبر داد. این تصمیم در کنار اقداماتی مانند تثبیت نرخ‌های تجاری و افزایش حمایت از کسب‌وکارهای کوچک مطرح شده است؛ اقداماتی که می‌توانند برای کتاب‌فروشی‌ها و دیگر فعالان بازار کتاب نیز اهمیت داشته باشند.

اختصاص بودجه برای کتاب کودک از این جهت مهم است که دسترسی به کتاب در سنین پایین، یکی از عوامل مؤثر در شکل‌گیری عادت مطالعه و تقویت مهارت‌های زبانی و یادگیری محسوب می‌شود. کتابخانه‌ها، مدارس و برنامه‌های ترویج کتاب‌خوانی می‌توانند از چنین حمایت‌هایی برای افزایش دسترسی کودکان به آثار متنوع بهره ببرند؛ به‌ویژه در مناطقی که خانواده‌ها به‌دلیل فشار اقتصادی امکان خرید منظم کتاب را ندارند.

بااین‌حال، یکی از موضوعاتی که در اعلام بودجه پاسخ روشنی دریافت نکرد، مسئله حق نشر و استفاده از آثار دارای مالکیت فکری برای آموزش هوش مصنوعی بود. این سکوت در حالی اهمیت دارد که ناشران و نویسندگان بریتانیایی نیز مانند همتایان خود در دیگر کشورها درباره استفاده بدون مجوز از آثارشان نگرانی دارند.

از نگاه صنعت نشر، حمایت از کتاب کودک و تقویت دسترسی به کتاب، اقدامی مثبت است؛ اما آینده اقتصادی تولید کتاب به سیاست‌های روشن در حوزه مالکیت فکری نیز وابسته است. اگر دولت‌ها از یک سو برای افزایش مطالعه سرمایه‌گذاری کنند، اما درباره حفاظت از حقوق کسانی که کتاب و محتوای فرهنگی تولید می‌کنند موضع مشخصی نداشته باشند، بخشی از زنجیره تولید فرهنگی همچنان با نااطمینانی روبه‌رو خواهد بود.

منبع: The Bookseller، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶

پنگوئن رندوم هاوس دسترس‌پذیری ده‌ها هزار کتاب الکترونیکی را بهبود می‌دهد

انتشارات پنگوئن رندوم هاوس در ۲۷ اکتبر اعلام کرد که قصد دارد قابلیت‌های دسترس‌پذیری ده‌ها هزار عنوان از کتاب‌های الکترونیکی پیشین خود را ارتقا دهد. این برنامه با هدف آسان‌ترکردن مطالعه برای افراد نابینا، کم‌بینا، مبتلایان به نارساخوانی و دیگر خوانندگانی اجرا می‌شود که استفاده از قالب چاپی برایشان دشوار است.

نسخه‌های الکترونیکی تازه این ناشر از پیش به امکاناتی مانند تبدیل متن به گفتار، پیمایش ساختاریافته در کتاب، توضیح متنی تصاویر و برچسب‌گذاری مناسب مجهز شده‌اند؛ اما بخش بزرگی از آثار قدیمی‌تر هنوز از تمام این قابلیت‌ها برخوردار نیستند. برنامه جدید قرار است این فاصله را کاهش دهد و امکان استفاده از فناوری‌های کمکی را برای خوانندگان بیشتری فراهم کند.

یکی از نکات جالب طرح این است که خوانندگان می‌توانند عنوان‌هایی را که به بهبود دسترس‌پذیری آن‌ها نیاز دارند، به ناشر معرفی کنند تا در اولویت بررسی قرار گیرند. همچنین ساختار جدید فایل‌ها به‌گونه‌ای خواهد بود که به‌روزرسانی یا تبدیل دوباره آن‌ها با تغییر فناوری‌ها و استانداردهای دسترس‌پذیری آسان‌تر شود.

این تصمیم از منظر صنعت نشر اهمیت دارد؛ زیرا دسترس‌پذیری کتاب دیجیتال نباید فقط به آثار تازه محدود بماند. بخش مهمی از میراث ادبی و غیرداستانی ناشران در فهرست عناوین قدیمی قرار دارد و اگر این آثار با فناوری‌های جدید سازگار نشوند، گروهی از خوانندگان عملاً از دسترسی به آن‌ها محروم خواهند ماند. ارتقای کتاب‌های قدیمی می‌تواند به معنای گسترش دوباره مخاطبان و حفظ ارزش فرهنگی فهرست پشتیبان ناشر باشد.

منبع: Publishers Weekly، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶

بنیاد شعر آمریکا بیش از یک‌ونیم میلیون دلار به نهادهای ادبی اختصاص داد

بنیاد شعر آمریکا در ۳۰ اکتبر اعلام کرد که مجموعاً یک میلیون و ۵۲۰ هزار دلار کمک مالی را میان ۵۲ سازمان غیرانتفاعی فعال در حوزه شعر و ادبیات توزیع کرده است. دریافت‌کنندگان این کمک‌ها شامل ناشران کوچک شعر، مجلات ادبی، پروژه‌های نویسندگی و سازمان‌هایی هستند که خدمات حرفه‌ای و حمایتی به جامعه ادبی ارائه می‌کنند.

در میان دریافت‌کنندگان این کمک‌ها نام‌هایی مانند پروژه نویسندگان هاب‌سیتی، انتشارات نایت‌بوت، انتشارات کاردبورد هاوس، انجمن مترجمان ادبی آمریکا و اتحادیه مجلات و ناشران ادبی دیده می‌شود. تنوع این مجموعه‌ها نشان می‌دهد که حمایت مالی تنها به انتشار کتاب محدود نشده و بخش‌های مختلف زیست‌بوم ادبی، از ترجمه و مجلات مستقل تا برنامه‌های پرورش نویسنده، را در بر می‌گیرد.

نهادهای ادبی کوچک معمولاً با محدودیت منابع مالی روبه‌رو هستند. انتشار شعر، حمایت از نویسندگان نوظهور و فعالیت مجلات ادبی در بسیاری از موارد بازده اقتصادی محدودی دارد و به همین دلیل، کمک‌های بنیادها و سازمان‌های فرهنگی می‌تواند در ادامه فعالیت آن‌ها نقشی تعیین‌کننده داشته باشد.

این کمک مالی همچنین یادآور تفاوت میان بازار تجاری کتاب و زیرساخت فرهنگی ادبیات است. همه آثار ارزشمند لزوماً ظرفیت فروش گسترده ندارند و همه نهادهای مؤثر در شکل‌گیری ادبیات نیز نمی‌توانند با اتکا به درآمد فروش به فعالیت خود ادامه دهند. حمایت از ناشران کوچک و مجلات ادبی، در واقع سرمایه‌گذاری بر تنوع صداها و حفظ امکان انتشار آثاری است که ممکن است در بازار تجاری بزرگ‌تر فرصت چندانی برای دیده‌شدن پیدا نکنند.

منبع: Publishers Weekly، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶

شعر در اتوبوس‌ها باقی می‌ماند؛ عقب‌نشینی از پایان یک برنامه فرهنگی در کانادا

شرکت حمل‌ونقل عمومی ترنس‌لینک در بریتیش کلمبیای کانادا اعلام کرده است که همکاری خود با انجمن ناشران کتاب بریتیش کلمبیا را برای ادامه برنامه «شعر در مسیر» حفظ خواهد کرد. این تصمیم در ۲۸ اکتبر اعلام شد و به نگرانی‌هایی پایان داد که پس از مطرح‌شدن احتمال توقف برنامه تا سال ۲۰۲۷ شکل گرفته بود.

برنامه شعر در مسیر حدود ۳۰ سال است که آثار شاعران بریتیش کلمبیا را در فضای اتوبوس‌ها به نمایش می‌گذارد. ترنس‌لینک و انجمن ناشران کتاب این استان در طول این سال‌ها بخشی از هزینه‌های نیروی انسانی، چاپ، ارسال و فضای تبلیغاتی را تأمین کرده‌اند تا شعر از صفحات کتاب خارج شود و در زندگی روزمره شهروندان حضور پیدا کند.

هنگامی که احتمال پایان برنامه مطرح شد، حدود دو هزار نفر با امضای یک دادخواست خواستار ادامه آن شدند. ترنس‌لینک پس از بررسی فضای تبلیغاتی شبکه حمل‌ونقل و بازخوردهای عمومی، تصمیم خود را تغییر داد و ادامه همکاری را پذیرفت.

اهمیت این خبر در شیوه‌ای است که شعر به فضای عمومی راه پیدا می‌کند. بسیاری از شهروندان ممکن است در زندگی روزمره فرصت یا انگیزه‌ای برای مراجعه به کتاب شعر نداشته باشند؛ اما مواجهه با چند سطر شعر در مسیر رفت‌وآمد می‌تواند تجربه‌ای کوتاه و غیرمنتظره از ادبیات ایجاد کند. چنین برنامه‌هایی همچنین به شاعران محلی فرصت می‌دهند آثارشان را بیرون از حلقه محدود مخاطبان حرفه‌ای ادبیات عرضه کنند.

ادامه این طرح نشان می‌دهد که حمایت از کتاب‌خوانی الزاماً به خرید کتاب یا برگزاری جشنواره محدود نیست. گاهی حضور ادبیات در فضاهای عمومی، حمل‌ونقل شهری و محیط‌های روزمره می‌تواند راهی مؤثر برای نزدیک‌کردن شعر و مخاطب باشد.

منبع: Publishers Weekly، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶

ژاپن به‌دنبال ایجاد سکوی مشترک برای ترجمه و عرضه جهانی مانگا

ژاپن در حال بررسی طرحی برای ایجاد یک سکوی دیجیتال مشترک است که بتواند فهرست آثار چندین ناشر مانگا را در یک بستر گردآوری کند و با استفاده از ابزارهای ترجمه مبتنی بر هوش مصنوعی، مسیر انتشار بین‌المللی این آثار را گسترش دهد. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که تنها بخش کوچکی از عناوین مانگای ژاپنی ترجمه رسمی انگلیسی دارند و بخش بزرگی از تولیدات این صنعت هنوز به بازارهای جهانی راه پیدا نکرده‌اند.

بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۶ اکتبر، در حال حاضر تنها حدود سه تا چهار درصد از عنوان‌های مانگای ژاپنی ترجمه رسمی در بازارهایی مانند آمریکای شمالی در دسترس هستند. طرح پیشنهادی می‌خواهد با گردآوری فهرست ناشران مختلف، فرایند انتخاب و ترجمه آثار را تسهیل کند و امکان عرضه قانونی آن‌ها را در کشورهای دیگر افزایش دهد.

در این مدل، درآمد حاصل از استفاده از آثار می‌تواند بر اساس میزان مصرف میان صاحبان حقوق تقسیم شود. همچنین دولت ژاپن قصد دارد حمایت‌هایی را برای تولید محتوا، بازاریابی بین‌المللی و مقابله با نسخه‌های غیرقانونی بررسی کند. گفت‌وگو درباره این طرح قرار است در جریان برنامه‌ریزی بودجه سال مالی ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند و همکاری ناشران بزرگی مانند شوئیشا و کودانشا برای موفقیت آن اهمیت خواهد داشت.

هم‌زمان، شرکت ژاپنی اورنج نیز پلتفرم مانگای خود با نام اماقی را به بازارهای بریتانیا، ایرلند، استرالیا و نیوزیلند گسترش داده است. این سرویس با استفاده از ترجمه ماشینی و بومی‌سازی حرفه‌ای، آثار دارای مجوز را در اختیار مخاطبان کشورهای مختلف قرار می‌دهد.

این تحولات نشان می‌دهد که ژاپن دیگر تنها به فروش حق ترجمه آثار خود به ناشران خارجی بسنده نمی‌کند و به‌دنبال ایجاد مسیرهای مستقیم برای توزیع بین‌المللی مانگا است. ترکیب فناوری ترجمه، قراردادهای قانونی و شبکه‌های دیجیتال می‌تواند بازار جهانی این آثار را گسترش دهد؛ هرچند کیفیت ترجمه و حفظ ظرافت‌های فرهنگی و زبانی همچنان از چالش‌های اصلی این مسیر خواهد بود.

منبع: Publishing Perspectives، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶

فرانسه به‌دنبال مالیات تازه بر بازیگران بزرگ بازار کتاب

در جریان بررسی بودجه سال ۲۰۲۷ فرانسه، چند پیشنهاد برای وضع مالیات‌های تازه بر بخش‌هایی از صنعت کتاب مطرح شده است. هدف اعلام‌شده این پیشنهادها، حمایت از ناشران کوچک و کتاب‌فروشی‌های مستقل در برابر تمرکز اقتصادی و رقابت پلتفرم‌های بزرگ فروش آنلاین است.

یکی از پیشنهادها، وضع مالیاتی یک‌درصدی بر ناشران، توزیع‌کنندگان و کتاب‌فروشی‌های آنلاین با درآمد سالانه بیش از ۵۰ میلیون یورو است. پیشنهاد دیگر، دریافت مبلغی معادل ده سنت یورو برای هر کتاب تازه‌ای است که خمیر و از چرخه مصرف خارج می‌شود. در این طرح، کتاب‌های اهدایی یا استفاده مجددشده از پرداخت این مالیات مستثنا خواهند بود.

در کنار این پیشنهاد، دو نماینده پارلمان فرانسه طرح دیگری را مطرح کرده‌اند که بر اساس آن، فروش کتاب نو و دست‌دوم در بازارگاه‌های آنلاین بزرگ مشمول مالیات‌هایی با نرخ‌های ۲٫۲۵ و ۳٫۷۵ درصد شود. برآورد ارائه‌شده این است که اجرای این طرح می‌تواند سالانه ۲۰ تا ۳۰ میلیون یورو برای مرکز ملی کتاب فرانسه درآمد ایجاد کند؛ نهادی دولتی که از نویسندگان، ناشران و کتاب‌فروشان حمایت می‌کند.

این پیشنهادها هنوز در مرحله بررسی پارلمانی قرار دارند و به قانون تبدیل نشده‌اند. بااین‌حال، طرح آن‌ها نشان می‌دهد که مسئله تمرکز بازار کتاب و دشواری فعالیت کسب‌وکارهای کوچک به موضوعی در سطح سیاست‌گذاری عمومی فرانسه تبدیل شده است.

بحث اصلی بر سر یافتن تعادلی میان رقابت آزاد و حفظ زیرساخت فرهنگی بازار کتاب است. مالیات بر بازیگران بزرگ می‌تواند منابعی برای حمایت از کتاب‌فروشی‌های مستقل فراهم کند، اما در عین حال این پرسش را مطرح می‌کند که آیا هزینه جدید در نهایت به مصرف‌کننده منتقل خواهد شد یا نه. نتیجه بررسی این پیشنهادها می‌تواند برای دیگر کشورهای اروپایی نیز از نظر سیاست حمایت از کتاب‌فروشی‌های مستقل قابل توجه باشد.

منبع: Publishing Perspectives، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶

کتاب‌های صوتی در بالکان؛ شرکت لهستانی سهم عمده‌ای از یک پلتفرم صربستانی را خرید

شرکت لهستانی آئودیوتکا، فعال در حوزه کتاب‌های صوتی، اکثریت سهام پلتفرم صربستانی «کنیگا پریچا» را خریداری کرده است. این پلتفرم که در شهر نووی ساد تأسیس شده، از سال ۲۰۱۹ فعالیت می‌کند و حدود ۴۰۰ کتاب صوتی به زبان‌های صربی و کرواتی در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد.

بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۶ اکتبر، نِناد ایوشکی، بنیان‌گذار این پلتفرم، همچنان مدیرعامل باقی خواهد ماند و مسئولیت توسعه فعالیت‌ها در صربستان و سپس کرواسی را بر عهده خواهد داشت. آئودیوتکا نیز قصد دارد در زمینه خرید حق نشر، تولید کتاب‌های صوتی اختصاصی، ساخت مجموعه‌های صوتی، بازاریابی و گسترش تیم محلی سرمایه‌گذاری کند.

بازار کتاب صوتی در بالکان به‌تدریج به عرصه رقابت شرکت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی تبدیل می‌شود. شرکت‌هایی مانند ووکسا در رومانی نیز برنامه‌هایی برای گسترش فعالیت در این منطقه دارند و ورود سرویس‌های جهانی می‌تواند گزینه‌های بیشتری برای ناشران فراهم کند.

برای ناشران محلی، این تحولات فرصتی برای رساندن آثار به مخاطبانی است که ممکن است به نسخه چاپی دسترسی آسانی نداشته باشند یا مطالعه شنیداری را ترجیح دهند. در عین حال، توسعه بازار به سرمایه‌گذاری در تولید حرفه‌ای، انتخاب گویندگان مناسب و خرید حقوق قانونی آثار وابسته است. اگر این زیرساخت‌ها شکل بگیرند، کتاب صوتی می‌تواند به یکی از مسیرهای مهم رشد بازار نشر در زبان‌های منطقه تبدیل شود.

منبع: Publishing Perspectives، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *