رالف والدو امرسون (Ralph Waldo Emerson) را معمولاً با چند عنوان مشهور مانند «طبیعت» (Nature)، «خویشتن‌داری» (Self-Reliance) و «دانشور آمریکایی» (The American Scholar) می‌شناسند؛ اما این آثار تنها بخش کوچکی از میراث ادبی و فکری او هستند. امرسون در طول زندگی خود مقاله، رساله، سخنرانی، شعر، نقد ادبی، زندگی‌نامه، موعظه، نامه و یادداشت‌های روزانه فراوانی نوشت و بسیاری از نوشته‌هایش نیز پس از مرگ او از میان دست‌نوشته‌ها و سخنرانی‌هایش گردآوری شدند.
به همین دلیل، عبارت «همه آثار امرسون» کمی پیچیده‌تر از فهرست کردن چند کتاب مشهور اوست. در این مقاله، آثار مهم و شناخته‌شده او را به ترتیب زمانی مرور می‌کنیم و در کنار کتاب‌های مستقل، مهم‌ترین مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، شعرها، نوشته‌های متأخر و مجموعه‌های پس از مرگ را نیز معرفی می‌کنیم. فهرست علمی Collected Works of Ralph Waldo Emerson که انتشار آن از ۱۹۷۱ تا ۲۰۱۳ ادامه داشت، ده جلد دارد و برای پژوهش درباره آثار امرسون مرجع اصلی به شمار می‌رود.
آثار نخستین امرسون؛ از موعظه تا تعالی‌گرایی
۱. «موعظه‌های نخستین» — Early Sermons — دهه ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰
امرسون کار ادبی و فکری خود را در محیط مذهبی آغاز کرد و در سال‌های جوانی موعظه‌های متعددی نوشت. این نوشته‌ها به دوره‌ای تعلق دارند که هنوز از سنت مسیحی وحدت‌گرا فاصله نگرفته بود. بعدها بسیاری از پرسش‌هایی که در همین موعظه‌ها مطرح می‌کرد ــ درباره اخلاق، وجدان، ایمان و تجربه دینی ــ به پایه‌ای برای اندیشه مستقل‌تر او تبدیل شدند. موعظه‌های امرسون امروز در مجموعه‌ای چهارجلدی با عنوان Complete Sermons of Ralph Waldo Emerson نیز منتشر شده‌اند.
۲. «نامه‌ای از کشیش رالف والدو امرسون به کلیسا و جامعه کلیسای دوم» — Letter from Rev. R.W. Emerson to Second Church and Society — ۱۸۳۲
این نوشته به دوره‌ای تعلق دارد که امرسون هنوز در مقام کشیش فعالیت می‌کرد. متن، نشانه‌ای از تنش‌های فکری او با ساختار مذهبی سنتی و مسیری است که سرانجام او را به ترک مقام کشیشی و حرکت به سوی شکل شخصی‌تر و تجربی‌تری از معنویت رساند. اهمیت این نوشته بیش از شهرت ادبی آن، در شناخت مرحله آغازین تحول فکری امرسون است.
۳. «گفتار تاریخی در برابر شهروندان کنکورد» — A Historical Discourse before the Citizens of Concord — ۱۸۳۵
امرسون در این اثر به تاریخ کنکورد و شخصیت‌ها و رویدادهای مرتبط با آن می‌پردازد. این نوشته نشان می‌دهد که علاقه او به تاریخ و شخصیت‌های انسانی بسیار زودتر از آثار معروف زندگی‌نامه‌ای او شکل گرفته بود. تاریخ برای امرسون صرفاً ثبت گذشته نبود؛ گذشته می‌توانست آینه‌ای برای فهم شخصیت و اخلاق انسان باشد.
۴. «رودورا» — The Rhodora — ۱۸۳۴
«رودورا» از نخستین شعرهای مهم امرسون است و نمونه‌ای روشن از رابطه او با طبیعت به شمار می‌رود. مشاهده یک گل وحشی در محیط طبیعی، در شعر به پرسشی درباره زیبایی و معنای آفرینش تبدیل می‌شود. طبیعت در اینجا چیزی جدا از انسان نیست؛ خودِ مشاهده طبیعت می‌تواند به تجربه‌ای معنوی و فلسفی تبدیل شود.
«طبیعت»؛ آغاز یک فلسفه
۵. «طبیعت» — Nature — ۱۸۳۶
«طبیعت» مهم‌ترین اثر نخستین امرسون و یکی از متون بنیادی تعالی‌گرایی آمریکایی است. او در این رساله رابطه انسان با طبیعت را از نو تعریف می‌کند و طبیعت را صرفاً منبع مادی یا منظره‌ای بیرونی نمی‌داند. طبیعت می‌تواند به انسان امکان دهد از محدودیت‌های عادت و خودخواهی فراتر برود و به تجربه‌ای عمیق‌تر از جهان و خویشتن برسد.
امرسون در این اثر بعدها به مفاهیمی مانند ماده، زیبایی، زبان، تربیت، آرمان‌گرایی، روح و چشم‌انداز آینده می‌پردازد. ایده اصلی کتاب این است که طبیعت و ذهن انسان از یکدیگر جدا نیستند و انسان می‌تواند از طریق طبیعت به شناختی تازه از خود و جهان برسد.
۶. «دانشور آمریکایی» — The American Scholar — ۱۸۳۷
این متن در اصل سخنرانی امرسون برای انجمن Phi Beta Kappa در هاروارد بود و بعدها به یکی از مشهورترین بیانیه‌های فکری او تبدیل شد. امرسون سه نیروی مهم در شکل‌گیری ذهن دانشور را طبیعت، کتاب و عمل می‌داند.
دانشور واقعی از نظر او نباید صرفاً حافظ اندیشه‌های گذشته باشد. او باید تجربه زمانه خود را به اندیشه تبدیل کند و از کتاب‌ها برای فهم زندگی استفاده کند، نه اینکه زندگی را قربانی کتاب‌ها کند. این سخنرانی را گاهی یکی از اعلامیه‌های استقلال فکری فرهنگ آمریکایی در برابر سنت اروپا دانسته‌اند.
۷. «خطابه مدرسه الهیات» — Divinity School Address — ۱۸۳۸
امرسون در این سخنرانی به مسئله تجربه دینی می‌پردازد و میان ایمان زنده و تکرار صرف آموزه‌های سنتی تفاوت می‌گذارد. از نظر او، دین وقتی به مجموعه‌ای از اصول خشک تبدیل شود، نیروی زنده خود را از دست می‌دهد و تجربه مستقیم انسان از امر معنوی اهمیت خود را از دست می‌دهد.
این سخنرانی واکنش‌های شدیدی برانگیخت و یکی از مهم‌ترین نقاط تحول در رابطه امرسون با الهیات سنتی بود.
۸. «اخلاق ادبی» — Literary Ethics — ۱۸۳۸
در «اخلاق ادبی»، امرسون درباره مسئولیت نویسنده و دانشور سخن می‌گوید. ادبیات برای او فعالیتی جدا از زندگی نیست و نویسنده نباید صرفاً تولیدکننده متن باشد. نویسنده باید تجربه کند، بیندیشد و از طریق اندیشه و زبان با زندگی واقعی ارتباط برقرار کند.
مقالات مجموعه اول
مجموعه Essays: First Series در سال ۱۸۴۱ منتشر شد و بعدها به یکی از شناخته‌شده‌ترین کتاب‌های امرسون تبدیل شد. این مجموعه دوازده مقاله دارد.
۹. «تاریخ» — History — ۱۸۴۱
امرسون در «تاریخ» استدلال می‌کند که تجربه انسانی گذشته تنها مجموعه‌ای از وقایع دوردست نیست. انسان می‌تواند عناصر تجربه تاریخی را در زندگی خود بازشناسی کند. بنابراین تاریخ در نهایت به مطالعه انسان تبدیل می‌شود.
۱۰. «خویشتن‌داری» — Self-Reliance — ۱۸۴۱
مشهورترین مقاله امرسون احتمالاً همین متن است. او از اعتماد به قضاوت و تجربه شخصی دفاع می‌کند و با همرنگی کورکورانه با جامعه مخالفت دارد. «خویشتن‌داری» البته به معنای خودخواهی یا بی‌نیازی از دیگران نیست؛ مسئله اصلی، استقلال ذهن و توانایی شنیدن صدای وجدان و تجربه شخصی است.
۱۱. «جبران» — Compensation — ۱۸۴۱
امرسون در این مقاله به رابطه میان عمل و پیامد می‌پردازد. او معتقد است جهان انسانی و اخلاقی دارای نوعی توازن است و اعمال انسان سرانجام پیامدهایی به همراه دارند. «جبران» یکی از نمونه‌های روشن پیوند اندیشه اخلاقی امرسون با تصور او از نظم طبیعت است.
۱۲. «قوانین روحانی» — Spiritual Laws — ۱۸۴۱
در این مقاله امرسون از قوانین درونی زندگی سخن می‌گوید؛ اصولی که مانند قوانین فیزیکی طبیعت، به زندگی انسانی نیز شکل می‌دهند. شناخت خود و توجه به وجدان، از نگاه او راهی برای فهم همین نظم درونی است.
۱۳. «عشق» — Love — ۱۸۴۱
«عشق» در اندیشه امرسون تنها یک احساس فردی نیست. او عشق را نیرویی می‌داند که انسان را از محدودیت‌های خودمحوری بیرون می‌برد و رابطه او با دیگران و جهان را دگرگون می‌کند.
۱۴. «دوستی» — Friendship — ۱۸۴۱
امرسون در این مقاله درباره دوستی به عنوان رابطه‌ای میان دو شخصیت مستقل سخن می‌گوید. دوستی سالم نباید استقلال افراد را از میان ببرد؛ برعکس، دو انسان مستقل می‌توانند یکدیگر را در رشد فکری و اخلاقی تقویت کنند.
۱۵. «احتیاط» — Prudence — ۱۸۴۱
«احتیاط» به جنبه عملی اندیشه امرسون مربوط است. او در کنار آرمان‌گرایی و اعتماد به خود، ضرورت توجه به شرایط واقعی زندگی را نیز می‌پذیرد. انسان باید آرمان داشته باشد، اما نمی‌تواند جهان مادی و محدودیت‌های عملی را نادیده بگیرد.
۱۶. «قهرمانی» — Heroism — ۱۸۴۱
در «قهرمانی»، امرسون مفهوم قهرمان را از شخصیت‌های افسانه‌ای و نظامی فراتر می‌برد. شجاعت، صداقت و توانایی ایستادگی در برابر فشار اجتماعی می‌توانند شکل‌های روزمره قهرمانی باشند. قهرمان حقیقی کسی است که بتواند بر ترس و خودخواهی خود غلبه کند.
۱۷. «روح برتر» — The Over-Soul — ۱۸۴۱
«روح برتر» یکی از فلسفی‌ترین نوشته‌های امرسون است. او در این مقاله از نوعی حقیقت یا روح مشترک سخن می‌گوید که در اعماق وجود انسان‌ها حضور دارد. تجربه معنوی برای او الزاماً از نهادهای مذهبی عبور نمی‌کند؛ انسان می‌تواند از طریق تجربه درونی به این وحدت دست پیدا کند.
۱۸. «دوایر» — Circles — ۱۸۴۱
امرسون در «دوایر» زندگی و اندیشه را فرایندی بدون پایان می‌بیند. هر اندیشه و هر مرحله از زندگی می‌تواند حلقه‌ای باشد که بعدها با حلقه‌ای تازه کنار زده یا تکمیل شود. هیچ نظام فکری نهایی نیست و رشد انسان با شکستن محدودیت‌های قبلی ادامه پیدا می‌کند.
۱۹. «عقل» — Intellect — ۱۸۴۱
این مقاله به توانایی ذهن برای شناخت و ایجاد ارتباط میان پدیده‌ها می‌پردازد. امرسون در عین دفاع از عقل، آن را تنها ابزار شناخت نمی‌داند و برای شهود، تجربه و زندگی درونی نیز جایگاه مهمی قائل است.
۲۰. «هنر» — Art — ۱۸۴۱
در «هنر»، امرسون رابطه میان هنرمند، طبیعت و زیبایی را بررسی می‌کند. هنر از نظر او صرفاً تقلید از جهان بیرونی نیست؛ هنرمند باید بتواند معنایی را که در طبیعت و تجربه انسانی نهفته است آشکار کند.
سخنرانی‌ها و نوشته‌های اجتماعی دهه ۱۸۴۰
۲۱. «روش طبیعت» — The Method of Nature — ۱۸۴۱
امرسون در این سخنرانی طبیعت را الگویی برای رشد و دگرگونی می‌داند. همان‌طور که طبیعت در حرکت و تغییر است، انسان نیز نباید خود را در یک شکل ثابت محدود کند. رشد فردی و فکری نتیجه پذیرش همین حرکت است.
۲۲. «انسان اصلاح‌گر» — Man the Reformer — ۱۸۴۲
در این اثر، امرسون رابطه اصلاح فردی و اصلاح اجتماعی را بررسی می‌کند. جامعه زمانی تغییر می‌کند که افراد نیز مسئولیت خود را بپذیرند. او در عین تأکید بر استقلال فرد، نسبت به بی‌عدالتی‌های اجتماعی نیز بی‌تفاوت نیست.
۲۳. «سخنرانی درباره زمانه» — The Lecture on the Times — ۱۸۴۱
امرسون در این سخنرانی به شرایط اجتماعی و فکری زمان خود نگاه می‌کند و بر ضرورت بیداری فرد در برابر ساختارهای اجتماعی تأکید دارد. «زمانه» برای او چیزی بیرون از انسان نیست؛ هر فرد نیز در شکل دادن به آن سهم دارد.
۲۴. «محافظه‌کار» — The Conservative — ۱۸۴۱
این سخنرانی درباره کشمکش میان تغییر و حفظ سنت است. امرسون نشان می‌دهد که جامعه هم به نیروهای حفظ‌کننده و هم به نیروهای تغییر‌دهنده نیاز دارد، اما زمانی که سنت به مانعی در برابر زندگی تبدیل شود، اصلاح اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.
۲۵. «تعالی‌گرا» — The Transcendentalist — ۱۸۴۲
امرسون در این سخنرانی تلاش می‌کند تصویری از جنبش تعالی‌گرایی و اصول فکری آن ارائه دهد. فرد، شهود، تجربه درونی، طبیعت و استقلال ذهنی در مرکز این جهان فکری قرار دارند. این متن برای شناخت خودِ جنبش تعالی‌گرایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
۲۶. «آمریکایی جوان» — The Young American — ۱۸۴۴
امرسون در «آمریکایی جوان» درباره آینده فرهنگی و اجتماعی آمریکا سخن می‌گوید. پرسش او این است که آیا جامعه جدید آمریکا می‌تواند فرهنگ مستقل خود را بسازد یا همچنان به سنت‌های اروپایی وابسته خواهد ماند. اقتصاد، ارتباطات، فرهنگ و رشد جامعه آمریکایی در این سخنرانی به یکدیگر پیوند می‌خورند.
۲۷. «رهایی بردگان در هند غربی بریتانیا» — Emancipation in the British West Indies — ۱۸۴۴
این اثر از نوشته‌های اجتماعی امرسون درباره برده‌داری و آزادی است. او در آن به رهایی بردگان در مستعمرات بریتانیا می‌پردازد. نوشته‌های ضدبرده‌داری امرسون بعدها در مجموعه مستقلی با عنوان Emerson’s Antislavery Writings گردآوری شدند.
مقالات مجموعه دوم
Essays: Second Series در سال ۱۸۴۴ منتشر شد و نه مقاله دارد. این مجموعه نسبت به جلد نخست دامنه موضوعی گسترده‌تری دارد و به شعر، تجربه، شخصیت، آداب اجتماعی، طبیعت و سیاست می‌پردازد.
۲۸. «شاعر» — The Poet — ۱۸۴۴
امرسون شاعر را کسی می‌داند که بتواند زبان تازه‌ای برای تجربه انسانی پیدا کند. شاعر تنها سازنده شعر نیست؛ او باید بتواند روابط پنهان میان انسان، طبیعت و جهان را آشکار کند.
۲۹. «تجربه» — Experience — ۱۸۴۴
در «تجربه»، امرسون با پیچیدگی و ابهام زندگی واقعی روبه‌رو می‌شود. زندگی همیشه مطابق نظام‌های فلسفی ساده پیش نمی‌رود و انسان میان آرمان و واقعیت، امید و فقدان، حرکت می‌کند. این مقاله از پخته‌ترین نوشته‌های امرسون درباره محدودیت‌های تجربه انسانی است.
۳۰. «شخصیت» — Character — ۱۸۴۴
شخصیت برای امرسون چیزی عمیق‌تر از شهرت یا ظاهر اجتماعی است. انسان خود را در انتخاب‌ها و اعمالش آشکار می‌کند و ارزش واقعی او در کیفیت شخصیتش نهفته است.
۳۱. «آداب» — Manners — ۱۸۴۴
امرسون در این مقاله به رفتار اجتماعی و قواعد معاشرت می‌پردازد. آداب خوب از نظر او صرفاً مجموعه‌ای از تشریفات نیست؛ شکل بیرونی نوعی احترام به دیگران و شناخت جایگاه خود در جامعه است.
۳۲. «هدایا» — Gifts — ۱۸۴۴
«هدایا» درباره بخشیدن و دریافت کردن است. امرسون نشان می‌دهد که هدیه تنها یک شیء مادی نیست؛ رابطه انسانی، توجه و ارزش‌گذاری متقابل نیز در آن حضور دارد.
۳۳. «طبیعت» — Nature — ۱۸۴۴
این متن را نباید با رساله مستقل Nature در سال ۱۸۳۶ یکی دانست. امرسون در این مقاله دوباره به طبیعت بازمی‌گردد و آن را از زاویه‌ای تازه بررسی می‌کند. طبیعت همچنان یکی از اصلی‌ترین منابع شناخت و تجربه معنوی اوست.
۳۴. «سیاست» — Politics — ۱۸۴۴
امرسون در «سیاست» رابطه فرد و دولت را بررسی می‌کند. او معتقد است نهادهای سیاسی بازتاب شخصیت و اخلاق جامعه‌اند و تغییر پایدار سیاسی بدون تغییر در انسان‌ها دشوار است. در عین حال، آزادی فردی در این مقاله جایگاه محوری دارد.
۳۵. «اصالت‌گرا و نام‌گرا» — Nominalist and Realist — ۱۸۴۴
این مقاله به مسئله‌ای فلسفی درباره رابطه مفاهیم کلی و واقعیت‌های جزئی می‌پردازد. امرسون بحث فلسفی را به مسئله شناخت انسان پیوند می‌دهد و می‌پرسد چگونه زبان و مفاهیم ما واقعیت را سازمان می‌دهند.
۳۶. «اصلاح‌گران نیوانگلند» — New England Reformers — ۱۸۴۴
امرسون در این مقاله به جنبش‌های اصلاح اجتماعی و فکری نیوانگلند می‌پردازد. او هم ظرفیت این جنبش‌ها برای تغییر جامعه را می‌بیند و هم نسبت به تبدیل شدن اصلاح‌طلبی به مجموعه‌ای از قواعد خشک هشدار می‌دهد.
«مردان نمونه»
۳۷. «مردان نمونه» — Representative Men — ۱۸۵۰
Representative Men مجموعه‌ای از هفت سخنرانی است که امرسون در آنها شخصیت‌های بزرگ تاریخ و فرهنگ را بررسی می‌کند. کتاب با بحثی درباره فایده و نقش «مردان بزرگ» آغاز می‌شود و سپس به شش شخصیت می‌پردازد: افلاطون، سوئدنبورگ، مونتنی، شکسپیر، ناپلئون و گوته.
هدف امرسون نوشتن زندگی‌نامه کامل این افراد نیست؛ هر شخصیت برای او نماینده یک توانایی یا شیوه خاص انسانی است.
- افلاطون؛ یا فیلسوف — نماینده اندیشه فلسفی.
- سوئدنبورگ؛ یا عارف — نماینده تجربه عرفانی.
- مونتنی؛ یا شکاک — نماینده تردید و خودشناسی.
- شکسپیر؛ یا شاعر — نماینده نیروی تخیل ادبی.
- ناپلئون؛ یا مرد جهان — نماینده قدرت و عمل.
- گوته؛ یا نویسنده — نماینده گستردگی فرهنگی و فکری.
«ویژگی‌های انگلیسی»
۳۸. «ویژگی‌های انگلیسی» — English Traits — ۱۸۵۶
این کتاب حاصل سفر امرسون به انگلستان است و به تاریخ، فرهنگ، سیاست، اقتصاد، آموزش و شخصیت اجتماعی انگلیسی‌ها می‌پردازد. او تلاش می‌کند جامعه انگلستان را از نزدیک مشاهده کند و میان برداشت‌های کلیشه‌ای و تجربه مستقیم تفاوت بگذارد.
کتاب در عین توصیف جامعه انگلیسی، آینه‌ای برای فکر کردن درباره جامعه آمریکایی نیز هست. امرسون در واقع با نگاه کردن به دیگری، درباره جامعه خودش نیز پرسش می‌کند.
شعرهای مهم امرسون
۳۹. «هر یک و همه» — Each and All
در این شعر، امرسون از رابطه میان جزء و کل سخن می‌گوید. اشیای طبیعت هنگامی که از محیط طبیعی خود جدا می‌شوند، بخشی از معنای خود را از دست می‌دهند. شعر نمونه‌ای زیبا از اندیشه وحدت طبیعت در آثار امرسون است.
۴۰. «زنبور عسل» — The Humble-Bee
امرسون موجودی کوچک از طبیعت را به موضوعی برای تأمل درباره زندگی و نظم طبیعت تبدیل می‌کند. مشاهده دقیق جهان طبیعی در این شعر به اندیشه‌ای درباره جایگاه انسان در جهان بزرگ‌تر منتهی می‌شود.
۴۱. «سرود کنکورد» — Concord Hymn — ۱۸۳۷
این شعر برای مراسم یادبود نبرد لکسینگتون و کنکورد نوشته شد و بعدها با تصویر معروف «شلیکی که در سراسر جهان شنیده شد» شناخته شد. شعر حافظه تاریخی و انتقال آن از یک نسل به نسل دیگر را در مرکز خود قرار می‌دهد.
۴۲. «ابوالهول» — The Sphinx
«ابوالهول» از شعرهای فلسفی امرسون است و از تصویر اسطوره‌ای ابوالهول برای طرح پرسش‌هایی درباره انسان، طبیعت، مرگ و راز هستی استفاده می‌کند.
۴۳. «طوفان برف» — The Snow-Storm
یکی از تصویری‌ترین شعرهای امرسون است. طوفان، چشم‌انداز را دگرگون می‌کند و زندگی بیرون را موقتاً متوقف می‌سازد. در پایان، خانه و گرمای درون آن در برابر عظمت طبیعت قرار می‌گیرند.
۴۴. «هاماتریا» — Hamatreya — ۱۸۴۶
موضوع اصلی «هاماتریا» توهم مالکیت انسان بر زمین است. زمین‌داران تصور می‌کنند زمین از آن آنهاست، اما خودشان می‌میرند و زمین باقی می‌ماند. شعر نقدی فلسفی بر غرور انسان و تصور مالکیت مطلق است.
۴۵. «برهما» — Brahma — ۱۸۵۷
«برهما» مشهورترین شعر فلسفی امرسون است. شعر از مفاهیمی مرتبط با سنت‌های هندی استفاده می‌کند و دوگانگی‌هایی مانند زندگی و مرگ، قاتل و مقتول و دوری و نزدیکی را در سطحی واحد قرار می‌دهد. این شعر نشان‌دهنده علاقه عمیق امرسون به فلسفه و ادبیات هند است.
۴۶. «ترمینوس» — Terminus — ۱۸۶۷
این شعر به پیری، محدودیت جسم و نزدیک شدن پایان زندگی می‌پردازد. با این حال، لحن شعر صرفاً تسلیم‌شده نیست؛ پذیرش محدودیت در آن با نوعی اراده برای ادامه زندگی و کار همراه است.
۴۷. «روز اول ماه مه» — May-Day — ۱۸۶۷
این شعر بلند به بازگشت بهار و نوزایی طبیعت می‌پردازد. طبیعت در آن همچون چرخه‌ای دائمی از مرگ و تولد دوباره ظاهر می‌شود.
۴۸. «آدیرونداک‌ها» — The Adirondacs — ۱۸۶۷
این شعر تجربه سفر و طبیعت‌گردی در منطقه آدیرونداک را به تصویر می‌کشد. طبیعت در اینجا هم موضوع مشاهده است و هم فضایی برای تجربه مستقیم و تأمل.
بسیاری از شعرهای متأخر امرسون در مجموعه May-Day and Other Pieces در سال ۱۸۶۷ گرد آمدند. نسخه علمی Poems: A Variorum Edition نیز برای بررسی کامل‌تر شعرهای او منتشر شده است.
«سرنوشت زندگی»
۴۹. «سیر زندگی» — The Conduct of Life — ۱۸۶۰
The Conduct of Life یکی از مهم‌ترین آثار متأخر امرسون است. او در این کتاب به مسائلی مانند سرنوشت، قدرت، ثروت، فرهنگ، رفتار، پرستش، زیبایی و توهم می‌پردازد.
اگر آثار نخستین امرسون بیشتر درباره کشف «خود» و استقلال فرد بودند، در این کتاب او با مسئله دشوارتری روبه‌رو می‌شود: انسان مستقل چگونه باید در جهان واقعی زندگی کند؟ به همین دلیل، کتاب جنبه عملی‌تر و اجتماعی‌تری نسبت به بسیاری از نوشته‌های نخستین او دارد.
«روز و خلوت»؛ جامعه و زندگی روزمره
۵۰. «جامعه و خلوت» — Society and Solitude — ۱۸۷۰
این مجموعه دوازده مقاله دارد و یکی از آخرین کتاب‌های مهمی است که امرسون در زمان حیات خود منتشر کرد. موضوعات آن از جامعه و تمدن تا هنر، سخنوری، زندگی خانوادگی، کشاورزی، کتاب، باشگاه‌ها، شجاعت، موفقیت و پیری را دربرمی‌گیرد.
در اینجا امرسون بیش از گذشته به زندگی روزمره نزدیک می‌شود. دیگر فقط درباره «فرد مستقل» سخن نمی‌گوید؛ بلکه می‌پرسد این فرد چگونه باید در جامعه، خانواده، کار و فرهنگ زندگی کند.
آثار متأخر
۵۱. «روز مه و قطعات دیگر» — May-Day and Other Pieces — ۱۸۶۷
این مجموعه مهم‌ترین مجموعه شعر متأخر امرسون است و علاوه بر شعر بلند «May-Day»، شامل «The Adirondacs»، قطعات مناسبتی و متفرقه، شعرهای مربوط به طبیعت و زندگی، رباعیات و ترجمه‌هاست. این کتاب نشان می‌دهد که فعالیت شعری امرسون تا سال‌های پایانی زندگی ادامه داشت.
۵۲. «نامه‌ها و اهداف اجتماعی» — Letters and Social Aims — ۱۸۷۵
این مجموعه مجموعه‌ای از نوشته‌های متأخر امرسون درباره شعر و تخیل، اهداف اجتماعی، سخنوری، منابع فرهنگی، امر کمیک، نقل‌قول و اصالت، پیشرفت فرهنگ، شعر فارسی، الهام، عظمت و جاودانگی است. این کتاب نشان می‌دهد که امرسون در سال‌های پایانی همچنان به رابطه میان فرهنگ، ادبیات و زندگی اجتماعی می‌اندیشید.
۵۳. «ثروت جمهوری» — Fortune of the Republic — ۱۸۷۸
در این نوشته امرسون درباره آینده جمهوری آمریکا و نقش شخصیت شهروندان در حفظ جامعه آزاد سخن می‌گوید. مسئله اصلی برای او همچنان رابطه میان کیفیت فرد و کیفیت جامعه است.
۵۴. «واعظ» — The Preacher — ۱۸۸۰
«واعظ» از نوشته‌های متأخر امرسون درباره نقش موعظه و شخصیت واعظ است. این متن بازگشتی به بخشی از زندگی نخستین او نیز محسوب می‌شود؛ با این تفاوت که نویسنده اکنون پس از چند دهه تجربه فکری، رابطه دین، اخلاق و زندگی انسانی را از زاویه‌ای متفاوت بررسی می‌کند.
دفترها، نامه‌ها و میراث شخصی
۵۵. «دفترهای روزانه و یادداشت‌های متفرقه» — Journals and Miscellaneous Notebooks
دفترهای امرسون را نمی‌توان یک کتاب واحد دانست. او در طول زندگی خود حجم عظیمی از یادداشت‌های روزانه، نقل‌قول‌ها، ایده‌ها، طرح سخنرانی‌ها، مشاهدات و یادداشت‌های مربوط به مطالعاتش را ثبت کرد.
مجموعه علمی Journals and Miscellaneous Notebooks در ۱۶ جلد منتشر شده است و برای شناخت چگونگی شکل‌گیری آثار امرسون اهمیت بسیار زیادی دارد.
۵۶. «نامه‌های رالف والدو امرسون» — The Letters of Ralph Waldo Emerson
نامه‌های امرسون بخش مهم دیگری از میراث او هستند. این نامه‌ها ارتباط او با نویسندگان، متفکران، دوستان، خانواده و چهره‌های فرهنگی زمانه‌اش را ثبت می‌کنند و برای شناخت فضای فکری قرن نوزدهم آمریکا اهمیت دارند. مجموعه علمی نامه‌ها در ده جلد منتشر شده است.
۵۷. «مکاتبات امرسون و کارلایل» — The Correspondence of Thomas Carlyle and Ralph Waldo Emerson
مکاتبات امرسون و توماس کارلایل یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های نامه‌ای مربوط به زندگی فکری اوست. این دو نویسنده درباره ادبیات، فرهنگ، سیاست و شخصیت‌های فکری زمان خود گفت‌وگو می‌کردند. رابطه آنها همچنین نمونه‌ای از ارتباط فکری میان آمریکا و بریتانیا در قرن نوزدهم است.
آثار ضدبرده‌داری و اجتماعی
۵۸. نوشته‌های ضدبرده‌داری — Emerson’s Antislavery Writings
موضع‌گیری‌های امرسون درباره برده‌داری در چندین سخنرانی، مقاله و نوشته پراکنده دیده می‌شود. او درباره قانون برده فراری، لغو برده‌داری، جان براون و مسئله آزادی سخن گفت. این نوشته‌ها بعدها در مجموعه‌ای علمی گردآوری شدند و بخشی مهم از وجه اجتماعی و سیاسی آثار او را تشکیل می‌دهند.
آثار پس از مرگ
۵۹. «سخنرانی‌ها و طرح‌های زندگی‌نامه‌ای» — Lectures and Biographical Sketches — ۱۸۸۴
این مجموعه پس از مرگ امرسون تدوین شد و شامل سخنرانی‌ها و نوشته‌هایی درباره شخصیت‌های مختلف، ادبیات، فلسفه و زندگی فکری است. از جمله مطالب مرتبط با ثورو، کارلایل، افلاطون، میلتون، میکل‌آنژ و چند شخصیت تاریخی و محلی.
باید توجه داشت که این کتاب را نباید دقیقاً مانند Essays یا Representative Men اثری دانست که امرسون خود با همین ساختار برای چاپ نهایی آماده کرده بود. انجمن امرسون تصریح می‌کند که این سه جلد پایانی مجموعه قدیمی، پس از مرگ او توسط خانواده و دوستان تدوین شدند و نسخه‌های علمی جدید برای پژوهش بر آنها ترجیح داده می‌شوند.
۶۰. «متفرقات» — Miscellanies — ۱۸۸۴
این مجموعه نوشته‌های مختلف و پراکنده امرسون را گرد هم آورده است. موضوعات آن از فرهنگ و دین تا ادبیات و جامعه گسترده است و نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از آثار او در قالب مقاله‌های پراکنده باقی مانده بود.
۶۱. «تاریخ طبیعی عقل و نوشته‌های دیگر» — Natural History of Intellect and Other Papers — ۱۸۹۳
این مجموعه از مهم‌ترین آثار فلسفی متأخر مرتبط با امرسون است. «تاریخ طبیعی عقل» به فعالیت ذهن، اندیشه و شناخت می‌پردازد و در کنار آن نوشته‌هایی درباره حافظه، هنر و شخصیت‌های ادبی و هنری قرار گرفته‌اند.
۶۲. «دو مقاله منتشرنشده» — Two Unpublished Essays — ۱۸۹۶
این مجموعه شامل دو نوشته درباره Socrates و وضعیت فلسفه اخلاق است. انتشار آن چند سال پس از مرگ امرسون نشان می‌دهد که بخش‌هایی از میراث فکری او حتی در پایان قرن نوزدهم همچنان در حال کشف و تدوین بود.
چرا فهرست آثار امرسون این‌قدر گسترده است؟
امرسون نویسنده‌ای نبود که آثار خود را فقط در قالب کتاب‌های مستقل منتشر کند. بسیاری از نوشته‌های او ابتدا سخنرانی بودند، بعضی بعدها به مقاله تبدیل شدند، برخی در مجموعه‌های مختلف بازنشر شدند و بخش دیگری در دفترهای روزانه باقی ماندند.
به همین دلیل، در پژوهش‌های جدید میان آثاری که امرسون در زمان حیات خود منتشر و بر آنها نظارت کرد و آثاری که پس از مرگ از میان دست‌نوشته‌ها و مواد پراکنده تدوین شدند تفاوت گذاشته می‌شود. جلد دهم Collected Works هاروارد دقیقاً برای گردآوری نوشته‌های منثور منتشرشده در زمان حیات او که در مجموعه‌های اصلی نیامده بودند تدوین شده و جایگزین بسیاری از مطالبی شده که ویراستاران قرن نوزدهم به شکل پس از مرگ در سه جلد پایانی مجموعه قدیمی وارد کرده بودند.
مهم‌ترین آثار امرسون به ترتیب زمانی
| سال | اثر | نوع |
|---|---|---|
| ۱۸۳۲ | Letter to Second Church and Society | نامه/نوشته مذهبی |
| ۱۸۳۴ | The Rhodora | شعر |
| ۱۸۳۵ | A Historical Discourse before the Citizens of Concord | خطابه تاریخی |
| ۱۸۳۶ | Nature | رساله |
| ۱۸۳۷ | The American Scholar | سخنرانی |
| ۱۸۳۸ | Literary Ethics | سخنرانی |
| ۱۸۳۸ | Divinity School Address | سخنرانی مذهبی |
| ۱۸۴۱ | Essays: First Series | مجموعه مقاله |
| ۱۸۴۴ | Essays: Second Series | مجموعه مقاله |
| ۱۸۴۷ | Poems | مجموعه شعر |
| ۱۸۴۹ | Nature, Addresses, and Lectures | مجموعه |
| ۱۸۵۰ | Representative Men | هفت سخنرانی |
| ۱۸۵۶ | English Traits | نثر/سفرنامه فکری |
| ۱۸۶۰ | The Conduct of Life | مجموعه مقاله |
| ۱۸۶۷ | May-Day and Other Pieces | شعر و قطعات |
| ۱۸۷۰ | Society and Solitude | مجموعه مقاله |
| ۱۸۷۵ | Letters and Social Aims | مجموعه مقاله |
| ۱۸۷۸ | Fortune of the Republic | رساله/سخنرانی |
| ۱۸۸۰ | The Preacher | سخنرانی/نوشته مذهبی |
| ۱۸۸۴ | Lectures and Biographical Sketches | مجموعه پس از مرگ |
| ۱۸۸۴ | Miscellanies | مجموعه پس از مرگ |
| ۱۸۹۳ | Natural History of Intellect and Other Papers | مجموعه پس از مرگ |
| ۱۸۹۶ | Two Unpublished Essays | نوشته‌های پس از مرگ |
این جدول فقط آثار اصلی را نشان می‌دهد و نه تک‌تک مقاله‌ها، شعرها، موعظه‌ها، نامه‌ها و یادداشت‌های امرسون. برای فهرست علمی‌تر، مجموعه ده‌جلدی Collected Works و مجموعه‌های مستقل دفترها، سخنرانی‌ها، نامه‌ها و موعظه‌ها باید در نظر گرفته شوند. انجمن امرسون برای پژوهش‌های دقیق همین مجموعه‌های علمی را پیشنهاد می‌کند.
مطالعه آثار امرسون را از کجا شروع کنیم؟
برای خواننده‌ای که تاکنون امرسون نخوانده، شروع با تمام آثار او منطقی نیست. «طبیعت» نقطه آغاز مناسبی برای فهم رابطه او با طبیعت، روح و تعالی‌گرایی است. پس از آن، «دانشور آمریکایی» تصویر روشن‌تری از تصور او درباره آموزش و استقلال فکری می‌دهد.
بعد از این دو متن، خواندن Essays: First Series، به‌خصوص «خویشتن‌داری»، «جبران»، «روح برتر» و «دوایر»، خواننده را به هسته اصلی اندیشه امرسون می‌رساند. سپس Essays: Second Series و Representative Men نشان می‌دهند که این اندیشه چگونه به تجربه، سیاست، ادبیات و شخصیت‌های تاریخی گسترش پیدا می‌کند.
برای مرحله بعد می‌توان سراغ The Conduct of Life و Society and Solitude رفت؛ آثاری که امرسون در آنها از پرسش‌های صرفاً فلسفی فاصله می‌گیرد و بیشتر با زندگی واقعی، جامعه، کار، موفقیت، پیری و رابطه انسان با جهان مواجه می‌شود.
و در کنار همه اینها، خواندن چند شعر مانند The Rhodora، Each and All، Hamatreya، Brahma و The Snow-Storm کمک می‌کند وجه شاعرانه همان فلسفه‌ای را ببینیم که در نثر امرسون به زبان استدلال بیان شده است.
امرسون در یک جمله چه می‌گفت؟
اگر بخواهیم تمام آثار پراکنده امرسون را در یک مسیر فکری خلاصه کنیم، می‌توان گفت او بارها به یک پرسش بازمی‌گشت: چگونه انسان می‌تواند بدون تسلیم شدن در برابر عادت، سنت و فشار جامعه، خودش را بشناسد و در عین حال با طبیعت، دیگر انسان‌ها و جهان اطرافش رابطه‌ای عمیق و اخلاقی برقرار کند؟
«طبیعت»، «خویشتن‌داری»، «روح برتر»، «تجربه»، «مردان نمونه»، «سیر زندگی»، شعرهای او و حتی دفترهای روزانه‌اش، هر کدام از زاویه‌ای متفاوت به همین مسئله نزدیک می‌شوند. به همین دلیل، امرسون را نمی‌توان فقط نویسنده یک مقاله مشهور دانست؛ او یکی از چهره‌هایی است که در شکل‌گیری سنت فلسفی، ادبی و فرهنگی آمریکا در قرن نوزدهم نقش مهمی داشت.
میراث امرسون در نهایت بیش از چند کتاب است: مجموعه‌ای از مقاله‌ها، سخنرانی‌ها، شعرها، موعظه‌ها، نامه‌ها و دفترهایی است که در آنها ایده استقلال فردی دائماً با پرسش‌هایی درباره طبیعت، اخلاق، دین، جامعه و فرهنگ روبه‌رو می‌شود.
سخنرانی‌ها و نوشته‌های پراکنده مهم امرسون
۶۳. «کشاورزی ماساچوست» — Agriculture of Massachusetts
امرسون در این نوشته به کشاورزی نه فقط به عنوان فعالیت اقتصادی، بلکه به عنوان شیوه‌ای برای رابطه انسان با زمین نگاه می‌کند. علاقه او به کشاورزی در سال‌های بعد نیز ادامه یافت و در Society and Solitude به شکل مشخص‌تری در مقاله «Farming» ظاهر شد. زمین، کار و طبیعت در اندیشه امرسون از یکدیگر جدا نیستند.
۶۴. «کتاب‌ها» — Books
«کتاب‌ها» یکی از نوشته‌هایی است که نشان می‌دهد امرسون برخلاف تصویری که گاهی از او به عنوان فیلسوفِ استقلال فردی ارائه می‌شود، اهمیت زیادی برای مطالعه داشت. مسئله او مخالفت با کتاب نبود؛ بلکه مخالفت با تبدیل کتاب به جایگزین تجربه بود. کتاب باید انسان را به زندگی بازگرداند، نه اینکه او را از زندگی جدا کند.
۶۵. «آموزش» — Education
امرسون آموزش را فرایندی فراتر از انتقال اطلاعات می‌دانست. از نظر او، آموزش باید امکان رشد شخصیت و استقلال ذهن را فراهم کند. این دیدگاه را می‌توان ادامه مستقیم ایده‌ای دانست که در «دانشور آمریکایی» درباره طبیعت، کتاب و عمل مطرح کرده بود.
۶۶. «زیبایی» — Beauty
در نوشته‌های امرسون درباره زیبایی، زیبایی صرفاً ویژگی ظاهری اشیا نیست. زیبایی هنگامی آشکار می‌شود که انسان بتواند رابطه میان اجزای جهان را ببیند. طبیعت، هنر و ذهن انسان در این نگاه سه حوزه جداگانه نیستند، بلکه صورت‌های مختلف یک تجربه زیبایی‌شناختی‌اند.
۶۷. «تمدن آمریکایی» — American Civilization
امرسون در این نوشته به مسئله شکل‌گیری تمدن آمریکایی می‌پردازد. پرسش او این است که جامعه جدید آمریکا چگونه می‌تواند از نظر فرهنگی و فکری استقلال پیدا کند. این مسئله از همان «دانشور آمریکایی» تا نوشته‌های متأخرش بارها بازمی‌گردد.
۶۸. «قدرت» — Power
«قدرت» از نوشته‌هایی است که به رابطه میان توانایی فردی و نیروهای اجتماعی می‌پردازد. امرسون قدرت را فقط در ثروت یا مقام سیاسی نمی‌بیند؛ شخصیت، اراده، دانش و توانایی عمل کردن نیز شکل‌هایی از قدرت‌اند.
۶۹. «شجاعت» — Courage
شجاعت در آثار امرسون بارها ظاهر می‌شود و فقط به معنای شجاعت نظامی نیست. توانایی ایستادن در برابر افکار عمومی، پذیرش مسئولیت و ادامه دادن مسیر شخصی نیز برای او شکل‌هایی از شجاعت‌اند. این مفهوم با ایده استقلال فردی در «خویشتن‌داری» ارتباط مستقیم دارد.
۷۰. «توهمات» — Illusions
«توهمات» در The Conduct of Life قرار دارد و به فاصله میان تصویری که انسان از جهان دارد و واقعیت پیچیده زندگی می‌پردازد. امرسون در اینجا برخلاف برخی نوشته‌های جوانی خود، بیش از پیش با محدودیت‌های تجربه انسانی روبه‌رو می‌شود.
۷۱. «سرنوشت» — Fate
«سرنوشت» نیز از مقالات The Conduct of Life است. امرسون در این مقاله میان نیروهایی که خارج از اختیار انسان‌اند و قدرت انتخاب و عمل فردی تعادل برقرار می‌کند. انسان نه کاملاً اسیر سرنوشت است و نه کاملاً مستقل از شرایط جهان.
۷۲. «احتیاط» و «قدرت عمل» در زندگی روزمره
بخش قابل توجهی از نوشته‌های متأخر امرسون به همین مسئله اختصاص دارد: چگونه آرمان‌های فردی باید با محدودیت‌های جهان واقعی کنار بیایند؟ از این منظر، آثار متأخر او را می‌توان مرحله‌ای دانست که در آن تعالی‌گرایی جوانی با تجربه اجتماعی و عملی نویسنده برخورد می‌کند.
سخنرانی‌های متأخر؛ بخشی که نباید از قلم بیفتد
۷۳. «برده‌داری آمریکایی» — American Slavery — ۱۸۵۵
این سخنرانی یکی از مهم‌ترین نوشته‌های اجتماعی امرسون درباره برده‌داری است. نسخه علمی آن در مجموعه The Later Lectures of Ralph Waldo Emerson منتشر شده است. امرسون در این سخنرانی مسئله برده‌داری را از منظر اخلاقی و اجتماعی بررسی می‌کند. مجموعه تخصصی Emerson’s Antislavery Writings نیز ۱۸ اثر او درباره برده‌داری را که بین ۱۸۳۸ تا ۱۸۶۳ نوشته شده‌اند گرد آورده است.
۷۴. «سخنرانی در همایش حقوق زنان» — Address at the Woman’s Rights Convention — ۱۸۵۵
این سخنرانی نشان می‌دهد که دامنه دغدغه‌های اجتماعی امرسون از مسئله برده‌داری فراتر می‌رفت. او در سخنرانی‌های متأخر خود به مسئله جایگاه زنان و حقوق آنان نیز پرداخته است. این متن در مجموعه علمی Later Lectures منتشر شده و یکی از نمونه‌های مهم‌تر برای بررسی وجه اجتماعی اندیشه اوست.
۷۵. «نیروهای ذهن» — Powers of the Mind
این سخنرانی به توانایی‌های ذهن و رابطه آنها با آموزش، تجربه و رشد شخصیت می‌پردازد. در اینجا بار دیگر یکی از موضوعات همیشگی امرسون ــ یعنی ظرفیت‌های درونی انسان ــ به صورت یک بحث مستقل ظاهر می‌شود.
۷۶. «روش طبیعی» — The Natural Method
«روش طبیعی» از سخنرانی‌های متأخر امرسون است و به رابطه میان طبیعت، شناخت و روش تفکر می‌پردازد. عنوان آن نیز نشان‌دهنده تداوم یکی از ایده‌های اصلی امرسون است: شناخت انسان زمانی عمیق‌تر می‌شود که با شیوه کار طبیعت و تجربه واقعی پیوند داشته باشد.
۷۷. «حافظه» — Memory
امرسون در این سخنرانی به حافظه به عنوان یکی از نیروهای بنیادی ذهن توجه می‌کند. جالب است که «Memory» در آثار متأخر او در چند زمینه مختلف ظاهر می‌شود و نشان می‌دهد که مسئله حافظه برایش فقط یک موضوع روان‌شناختی نبود، بلکه با هویت، تجربه و شکل‌گیری اندیشه ارتباط داشت.
۷۸. «خویشتن‌داری» — Self-Possession
نباید این اثر را با مقاله مشهور Self-Reliance اشتباه گرفت. «Self-Possession» از سخنرانی‌های متأخر امرسون است و به تسلط فرد بر خویشتن و توانایی حفظ تعادل در برابر نیروهای بیرونی می‌پردازد. این مفهوم در سال‌های پایانی به شکل عملی‌تری با ایده استقلال فردی پیوند می‌خورد.
۷۹. «حس اخلاقی» — Moral Sense
این سخنرانی به سرچشمه اخلاق در انسان می‌پردازد. پرسش اصلی این است که آیا اخلاق صرفاً محصول قوانین و نهادهای اجتماعی است یا انسان دارای نوعی ظرفیت درونی برای تشخیص درست و نادرست نیز هست. این پرسش با تأکید همیشگی امرسون بر وجدان فردی ارتباط دارد.
۸۰. «طبقات انسان‌ها» — Classes of Men
امرسون در این سخنرانی به تفاوت‌های شخصیتی و اجتماعی میان انسان‌ها توجه می‌کند. مانند بسیاری از نوشته‌های دیگرش، هدف او ساختن یک نظام جامعه‌شناختی کامل نیست؛ بیشتر می‌خواهد الگوهای مختلف شخصیت و رفتار انسانی را مشاهده و تفسیر کند.
۸۱. «نبوغ و سرشت» — Genius and Temperament
در این سخنرانی، رابطه میان استعداد، شخصیت و سرشت انسان بررسی می‌شود. امرسون به این پرسش علاقه دارد که نبوغ چگونه در شخصیت یک فرد ظاهر می‌شود و چرا استعداد به تنهایی برای ساختن یک انسان بزرگ کافی نیست.
۸۲. «هنر» — Art — ۱۸۶۱
موضوع هنر که امرسون در مقاله «Art» سال‌های نخست به آن پرداخته بود، در سخنرانی‌های متأخر نیز بازمی‌گردد. این تکرار نشان می‌دهد که هنر برای او موضوعی فرعی نبود؛ بلکه یکی از راه‌های فهم رابطه انسان با طبیعت و فرهنگ بود. نسخه متأخر این سخنرانی در مجموعه Later Lectures ثبت شده است.
۸۳. «چند کتاب خوب» — Some Good Books — ۱۸۶۱
این عنوان شاید در نگاه اول یادداشتی ساده درباره کتاب به نظر برسد، اما با توجه به جایگاه کتاب در اندیشه امرسون اهمیت پیدا می‌کند. او همواره میان مطالعه و زندگی رابطه‌ای نزدیک می‌دید و کتاب خوب را کتابی می‌دانست که ذهن را به تجربه و تفکر مستقل بازگرداند. این سخنرانی نیز در مجموعه Later Lectures ثبت شده است.
۸۴. «اصول اساسی دین» — Essential Principles of Religion — ۱۸۶۲
این سخنرانی نشان می‌دهد که مسئله دین حتی در سال‌های متأخر نیز از اندیشه امرسون حذف نشد. تفاوت در این است که او بیش از پیش دین را از قالب‌های نهادی جدا می‌کند و به اصول اخلاقی و تجربه درونی انسان توجه نشان می‌دهد.
۸۵. «نیروهای جاودانه» — Perpetual Forces — ۱۸۶۲
در این سخنرانی، امرسون به نیروهایی می‌پردازد که در طبیعت و زندگی انسانی دائماً در حرکت‌اند. ایده حرکت و دگرگونی یکی از مضامین ثابت اندیشه اوست و در اینجا نیز به جای تصور جهان به عنوان ساختاری ثابت، بر فرایند و نیرو تأکید می‌شود.
نتیجه‌ای که از کل آثار امرسون می‌توان گرفت
اگر مسیر آثار امرسون را از نخستین موعظه‌ها و «طبیعت» تا سخنرانی‌های متأخر و دفترهای روزانه دنبال کنیم، یک تغییر مهم دیده می‌شود. امرسون جوان بیشتر می‌پرسد «انسان چگونه می‌تواند خودش باشد؟»؛ امرسون پخته‌تر می‌پرسد «این انسان مستقل چگونه باید در جامعه، تاریخ، سیاست، طبیعت و فرهنگ زندگی کند؟»
به همین دلیل، «خویشتن‌داری» را نباید پایان اندیشه امرسون دانست. آن مقاله فقط یکی از لحظه‌های مهم یک پروژه فکری طولانی است؛ پروژه‌ای که با «طبیعت» آغاز می‌شود، در «روح برتر» و «مقالات» گسترش می‌یابد، در «مردان نمونه» به مطالعه شخصیت‌های بزرگ می‌رسد، در «سیر زندگی» با مسئله واقعیت و محدودیت مواجه می‌شود و در آثار اجتماعی و سخنرانی‌های متأخر به رابطه فرد و جامعه می‌پردازد.
و شاید به همین دلیل است که برای شناخت امرسون، خواندن چند جمله مشهور از Self-Reliance کافی نیست. باید مسیر میان «طبیعت»، «خود»، «جامعه»، «تجربه» و «عمل» را در آثار مختلف او دنبال کرد. آن مسیر، در مجموع، تصویر بسیار کامل‌تری از یکی از مهم‌ترین متفکران آمریکایی قرن نوزدهم به دست می‌دهد.
مبنای تکمیل این بخش: فهرست و نسخه‌های راهنمای Ralph Waldo Emerson Society، مجموعه علمی Harvard Collected Works و مجموعه دانشگاه جورجیا از سخنرانی‌های متأخر امرسون.
امرسون و ادبیات؛ نویسنده‌ای میان فلسفه و شعر
امرسون را نمی‌توان به‌سادگی در یکی از دسته‌های «فیلسوف»، «نویسنده» یا «شاعر» قرار داد. او نه فیلسوفی بود که آثارش را در قالب نظامی منظم و دانشگاهی ارائه کند و نه شاعری که جهان فکری خود را صرفاً در شعر بیان کند. نوشته‌های او میان فلسفه، ادبیات، موعظه، سخنرانی و یادداشت شخصی حرکت می‌کنند.
همین ویژگی باعث شده است که آثار او را بتوان از چند مسیر مختلف خواند. کسی که به فلسفه علاقه دارد ممکن است از Nature، The Over-Soul و Experience شروع کند؛ علاقه‌مند ادبیات می‌تواند به The Poet، Representative Men و نوشته‌هایش درباره شکسپیر و گوته برود؛ و خواننده‌ای که دغدغه اجتماعی دارد، در آثاری مانند Man the Reformer، Politics و نوشته‌های ضدبرده‌داری او مطالب بیشتری پیدا می‌کند.
امرسون و طبیعت
طبیعت شاید مهم‌ترین واژه در فرهنگ فکری امرسون باشد. اما منظور او از طبیعت فقط جنگل، کوه، رودخانه یا چشم‌انداز نیست. طبیعت برای امرسون نوعی نظام زنده است که انسان نیز بخشی از آن به شمار می‌رود.
در Nature، طبیعت می‌تواند انسان را از عادت‌های روزمره بیرون بکشد. در شعرهایی مانند The Snow-Storm و The Rhodora همین اندیشه به زبان تصویر و شعر بیان می‌شود. در Society and Solitude نیز رابطه انسان با زمین، کشاورزی و محیط زندگی دوباره مطرح می‌شود.
به همین دلیل، طبیعت در آثار امرسون سه نقش هم‌زمان دارد: موضوع مشاهده، منبع شناخت و استعاره‌ای برای رشد انسان.
امرسون و مفهوم «خود»
یکی از مشهورترین مفاهیم امرسون «خود» است؛ اما «خود» در آثار او با فردگرایی ساده یا خودمحوری تفاوت دارد. امرسون از انسان می‌خواهد صدای درونی خود را بشناسد و در برابر فشار همرنگ شدن با دیگران مقاومت کند.
«خویشتن‌داری» مشهورترین بیان این ایده است، اما مفهوم استقلال فردی در آثار دیگری مانند Spiritual Laws، Heroism، The Over-Soul و Circles نیز ادامه پیدا می‌کند.
در عین حال، امرسون به‌تدریج متوجه می‌شود که «خود» در خلأ زندگی نمی‌کند. انسان با جامعه، تاریخ، اقتصاد، سیاست، خانواده و طبیعت در ارتباط است. به همین دلیل آثار متأخر او پیچیده‌تر از تصویری هستند که گاهی از امرسون صرفاً به عنوان نظریه‌پرداز «خوداتکایی» ارائه می‌شود.
امرسون و کتاب
رابطه امرسون با کتاب یکی از جالب‌ترین جنبه‌های اندیشه اوست. او از مطالعه بسیار استفاده می‌کرد و دفترهایش سرشار از نقل‌قول و یادداشت درباره نویسندگان و فیلسوفان مختلف است؛ با این حال، همواره درباره خطر تبدیل شدن کتاب به جایگزین تجربه هشدار می‌داد.
در «دانشور آمریکایی»، کتاب یکی از سه نیروی اصلی شکل‌دهنده ذهن دانشور است؛ دو نیروی دیگر طبیعت و عمل‌اند. بعدها در مقاله «Books» نیز همین مسئله را از زاویه‌ای دیگر دنبال می‌کند.
از این منظر، امرسون ضدکتاب نیست؛ او مخالف کتاب‌زدگی است. کتاب خوب باید ذهن را فعال کند و خواننده را دوباره به جهان واقعی بازگرداند.
امرسون و فرهنگ شرق
یکی از جنبه‌های مهم آثار امرسون که گاهی در معرفی‌های عمومی او کم‌رنگ می‌شود، علاقه عمیق او به ادبیات و فلسفه شرق است. او آثار و ترجمه‌هایی از متون هندی، ایرانی و دیگر سنت‌های شرقی را مطالعه می‌کرد و این مطالعات بر زبان و جهان‌بینی او تأثیر گذاشت.
شعر Brahma مشهورترین نمونه این تأثیر است. اما علاقه او به فرهنگ هند به یک شعر محدود نمی‌شود. امرسون درباره ادبیات شرقی یادداشت‌ها و مقاله‌هایی نیز نوشته و در Letters and Social Aims مقاله‌ای با عنوان Persian Poetry دارد.
امرسون و شعر فارسی
شعر فارسی برای امرسون فقط موضوعی عجیب و شرقی نبود. او در آثار شاعرانی مانند سعدی و حافظ نوعی حکمت شاعرانه می‌دید که می‌توانست در کنار سنت فلسفی و ادبی غرب قرار گیرد.
این علاقه با نگاه کلی او به ادبیات جهان ارتباط داشت: نویسنده بزرگ متعلق به یک ملت خاص نیست؛ اثر ادبی می‌تواند تجربه‌ای انسانی را منتقل کند که از مرز زبان و فرهنگ عبور می‌کند.
امرسون و افلاطون
افلاطون یکی از مهم‌ترین فیلسوفانی بود که امرسون به او توجه داشت. فصل «Plato; or, The Philosopher» در Representative Men نشان می‌دهد که امرسون افلاطون را فقط به عنوان یک فیلسوف تاریخی نمی‌خواند؛ او افلاطون را نمونه‌ای از قدرت اندیشه برای شکل دادن به فرهنگ می‌دانست.
این شیوه خواندن شخصیت‌های تاریخی ویژگی اصلی Representative Men است. امرسون نمی‌خواهد زندگی‌نامه کاملی از افلاطون، مونتنی، شکسپیر یا گوته بنویسد؛ هر یک از آنها برای او نماینده یک ظرفیت انسانی هستند.
امرسون و مونتنی
مونتنی برای امرسون از جهتی بسیار مهم بود: او نویسنده‌ای بود که از تجربه شخصی خود برای شناخت انسان استفاده می‌کرد. این ویژگی با علاقه امرسون به خودشناسی و مشاهده زندگی روزمره همخوانی داشت.
فصل «Montaigne; or, The Skeptic» در Representative Men نشان می‌دهد که شک برای امرسون الزاماً نشانه ضعف فکری نیست. شک می‌تواند انسان را از پذیرش ساده و بی‌پرسش عقاید آماده دور کند.
امرسون و شکسپیر
در فصل «Shakespeare; or, The Poet»، امرسون شکسپیر را نمونه‌ای از قدرت تخیل می‌داند. برای او، عظمت شکسپیر فقط در زیبایی زبان یا تعداد آثارش نیست؛ بلکه در توانایی او برای بازنمایی طیف گسترده‌ای از شخصیت‌ها و تجربه‌های انسانی است.
ایده امرسون درباره شاعر نیز از همین‌جا روشن‌تر می‌شود: شاعر کسی است که جهان را طوری می‌بیند که دیگران هنوز نتوانسته‌اند ببینند و این مشاهده را به زبان تبدیل می‌کند.
امرسون و گوته
گوته نیز برای امرسون نمونه‌ای از ذهن گسترده و چندجانبه بود. امرسون در فصل «Goethe; or, The Writer» بر گوناگونی علایق و فعالیت‌های گوته تأکید می‌کند.
گوته برای امرسون نمونه انسانی است که خود را به یک تخصص محدود نمی‌کند. ادبیات، علم، هنر، فلسفه و مشاهده زندگی می‌توانند در یک شخصیت جمع شوند. این تصویر با تصور خود امرسون از «دانشور» نیز ارتباط نزدیکی دارد.
امرسون و ناپلئون
«Napoleon; or, The Man of the World» در Representative Men تفاوت جالبی با فصل‌های افلاطون، مونتنی و گوته دارد. ناپلئون نماینده اندیشه یا تخیل نیست؛ او نماینده قدرت عملی و توانایی تأثیرگذاری مستقیم بر جهان است.
امرسون در بررسی او در عین توجه به قدرت و نبوغ عملی، از محدودیت چنین قدرتی نیز غافل نمی‌شود. در جهان امرسون، قدرت فردی اگر از اخلاق و شخصیت جدا شود، نمی‌تواند ضامن عظمت پایدار باشد.
امرسون و سوئدنبورگ
امرسون در فصل «Swedenborg; or, The Mystic» به امانوئل سوئدنبورگ می‌پردازد. علاقه او به سوئدنبورگ بخشی از علاقه گسترده‌ترش به تجربه‌های عرفانی و دینی خارج از قالب‌های سنتی بود.
این فصل را می‌توان در کنار «The Over-Soul» خواند؛ در هر دو، امرسون به تجربه‌ای می‌پردازد که از عقل روزمره و نهادهای رسمی دین فراتر می‌رود.
امرسون و کارلایل
رابطه امرسون و توماس کارلایل یکی از مهم‌ترین روابط ادبی زندگی او بود. این دو نویسنده سال‌ها با یکدیگر مکاتبه داشتند و امرسون از نوشته‌های کارلایل تأثیر پذیرفت.
این رابطه فقط یک دوستی ادبی نبود. مکاتبات آنها نمونه‌ای از شبکه ارتباطی نویسندگان انگلیسی و آمریکایی در قرن نوزدهم است و به همین دلیل امروزه نیز ارزش تاریخی و ادبی دارد.
امرسون و هنری دیوید ثورو
امرسون همچنین نقش مهمی در زندگی فکری هنری دیوید ثورو داشت. رابطه این دو در فضای تعالی‌گرایی نیوانگلند شکل گرفت و املاک امرسون در کنکورد و محیط اطراف آن برای ثورو اهمیت داشت.
با این حال، نباید ثورو را صرفاً «شاگرد امرسون» دانست. ثورو به‌تدریج مسیر فکری مستقل خود را پیدا کرد و در آثاری مانند Walden و Civil Disobedience دیدگاه‌های خاص خود را پرورش داد.
امرسون بعدها نوشته‌هایی درباره ثورو نیز داشت و یکی از موضوعات مهم در سخنرانی‌ها و یادداشت‌هایش، شخصیت و میراث دوستان و معاصرانش بود.
امرسون و تعالی‌گرایی
امرسون یکی از مهم‌ترین چهره‌های جنبش تعالی‌گرایی آمریکایی بود؛ جنبشی فکری و ادبی که در نیوانگلند در دهه‌های ۱۸۳۰ و ۱۸۴۰ شکل گرفت.
تعالی‌گرایی را نمی‌توان یک مکتب با مجموعه‌ای کاملاً ثابت از اصول دانست. در مرکز آن تأکید بر تجربه فردی، شهود، طبیعت، استقلال ذهن و امکان دسترسی انسان به حقیقتی فراتر از قواعد صرفاً نهادی قرار داشت.
«طبیعت» و «تعالی‌گرا» دو متن مهم برای فهم این جنبش هستند، اما برای شناخت کامل آن باید نوشته‌های دیگر اعضای این جریان، به‌خصوص ثورو و مارگارت فولر، را نیز خواند.
امرسون و مسئله جامعه
اگر کسی تنها «خویشتن‌داری» را بخواند، ممکن است تصور کند امرسون صرفاً فیلسوف استقلال فردی است. اما مجموعه آثار او تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌دهد.
او درباره برده‌داری، اصلاحات اجتماعی، آموزش، حقوق زنان، سیاست، فرهنگ، کار، کشاورزی و آینده جمهوری آمریکا نوشته است. بنابراین مسئله اصلی برای او فقط «چگونه خودم باشم؟» نبود؛ بلکه این پرسش نیز مطرح بود که انسان مستقل چه مسئولیتی در برابر جامعه دارد؟
دو چهره امرسون: فرد و جامعه
شاید بتوان کل مسیر فکری امرسون را نوعی رفت‌وآمد میان دو قطب دانست.
- فرد: وجدان، استقلال، شهود، خودشناسی و مقاومت در برابر همرنگی.
- جامعه: اخلاق، سیاست، آموزش، فرهنگ، عدالت و مسئولیت اجتماعی.
آثار نخستین او بیشتر بر قطب اول تأکید دارند؛ آثار متأخرتر، بدون کنار گذاشتن آن، بیشتر به قطب دوم نزدیک می‌شوند. همین حرکت است که باعث می‌شود مطالعه آثار امرسون به جای یک مجموعه شعار درباره «اعتماد به نفس»، به پروژه‌ای بسیار گسترده‌تر درباره زندگی انسانی تبدیل شود.
چگونه آثار امرسون را کنار هم بخوانیم؟
اگر بخواهیم آثار او را نه فقط به ترتیب انتشار، بلکه به صورت یک مسیر فکری بخوانیم، می‌توان این ترتیب را پیشنهاد کرد:
- Nature — برای فهم طبیعت و تعالی‌گرایی.
- The American Scholar — برای فهم تصور امرسون از دانش، کتاب و عمل.
- Self-Reliance — برای مفهوم استقلال فردی.
- The Over-Soul — برای فهم وجه معنوی اندیشه او.
- Experience — برای دیدن امرسون پخته‌تر و واقع‌گراتر.
- Representative Men — برای شناخت نگاه او به شخصیت‌های بزرگ فرهنگ.
- The Conduct of Life — برای فهم رابطه آرمان با زندگی واقعی.
- Society and Solitude — برای رابطه فرد با جامعه و زندگی روزمره.
- Letters and Social Aims — برای دیدن علاقه او به ادبیات، فرهنگ و ارتباطات انسانی در سال‌های پایانی.
در کنار این مسیر، خواندن شعرهایی مانند The Rhodora، The Snow-Storm، Hamatreya و Brahma تصویر کامل‌تری از وجه شاعرانه اندیشه او می‌دهد.
جمع‌بندی نهایی
رالف والدو امرسون نویسنده‌ای نیست که بتوان میراثش را در یک یا دو کتاب خلاصه کرد. «طبیعت» او را به عنوان متفکر تعالی‌گرا معرفی می‌کند؛ «خویشتن‌داری» او را به نویسنده استقلال فردی بدل می‌کند؛ «روح برتر» وجه معنوی اندیشه‌اش را آشکار می‌سازد؛ «مردان نمونه» نگاه او به شخصیت‌های بزرگ را نشان می‌دهد؛ «سیر زندگی» او را با مسئله واقعیت و محدودیت مواجه می‌کند و «جامعه و خلوت» نشان می‌دهد که دغدغه‌هایش در سال‌های پایانی تا چه اندازه به زندگی اجتماعی و روزمره نزدیک شده‌اند.
اما در کنار این آثار مشهور، انبوهی از شعرها، سخنرانی‌ها، موعظه‌ها، نامه‌ها، دفترهای روزانه و نوشته‌های پراکنده وجود دارد که تصویر بسیار کامل‌تری از او به دست می‌دهند. به همین دلیل، شاید دقیق‌ترین تعریف از امرسون این باشد که او نویسنده‌ای بود که تقریباً هر موضوعی را ــ از یک گل کوچک در طبیعت تا سیاست، دین، شعر، کتاب، آموزش و سرنوشت یک جمهوری ــ بهانه‌ای برای پرسیدن درباره ظرفیت انسان می‌کرد.
یک دیدگاه درباره “
خلاصه همه آثار رالف والدو امرسون
”خیلی جامع بود. در ضمن پوستر مطلب هم خیلی‌خیلی خلاقانه‌ست.