کتاب گور و گهواره اثر غلامحسین ساعدی

معرفی کتاب گور و گهواره

گور و گهواره مجموعه‌ای از سه داستان کوتاه نوشته غلامحسین ساعدی است که در سال ۱۳۵۶ توسط انتشارات آگاه منتشر شده است. سه داستان این مجموعه، «زنبورک‌خانه»، «سایه به سایه» و «آشغالدونی»، هرکدام بخشی از زندگی آدم‌هایی را روایت می‌کنند که در حاشیه جامعه و در شرایطی دشوار زندگی می‌کنند.

ساختار این مجموعه، خواننده را با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌کند که در آنها فقر، بی‌پناهی، مناسبات قدرت و تلاش برای زنده ماندن، زندگی شخصیت‌ها را شکل می‌دهند. ساعدی در این داستان‌ها به سراغ آدم‌هایی می‌رود که معمولاً در روایت‌های رسمی و متعارف کمتر دیده می‌شوند و زندگی آنها را در موقعیت‌هایی گاه تلخ و گاه آمیخته با طنز روایت می‌کند.

خلاصه کتاب گور و گهواره

این مجموعه شامل سه داستان مستقل است که با وجود تفاوت در موقعیت و شخصیت‌ها، در توجه به زندگی آدم‌های فرودست و حاشیه‌نشین با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند.

زنبورک‌خانه

راوی داستان به خانه پیرمردی دعوت می‌شود که با همسر و سه دخترش در اتاقی کوچک و فقیرانه زندگی می‌کند. پیرمرد پس از شام به راوی پیشنهاد ازدواج می‌دهد و انتخاب یکی از دخترانش را به خود او واگذار می‌کند. راوی دختر کوچک‌تر را انتخاب می‌کند و قرار می‌شود روز بعد عقد انجام شود.

پس از عقد، راوی و دختر به همراه خانواده به همان اتاق بازمی‌گردند و گوشه‌ای از اتاق به عنوان حجله در نظر گرفته می‌شود. اما خلوت آنها تا صبح بارها با شیطنت دو خواهر دیگر به هم می‌خورد و موقعیتی طنزآمیز و در عین حال تلخ شکل می‌گیرد.

سایه به سایه

در «سایه به سایه»، جوانی بی‌سر و پا در خانه زنی ساکن می‌شود و تحت تأثیر تلقین‌های او به کارهایی مانند جیب‌بری روی می‌آورد. با این حال، شخصیت جوان با وجود بی‌سامانی و فقر، برای خود اصولی دارد و حاضر نیست برای به دست آوردن پول دست به هر کاری بزند.

او از آدم‌فروشی بیزار است و زمانی که مأموران در جست‌وجوی دو دانشجو هستند، حاضر نمی‌شود با آنها همکاری کند. داستان از همین تضاد میان زندگی آشفته جوان و اصول شخصی او برای پرداختن به مفهوم شرافت و انتخاب در شرایط دشوار استفاده می‌کند.

آشغالدونی

داستان «آشغالدونی» درباره پدر و پسری به نام علی است که از راه گدایی زندگی می‌کنند. آنها با مردی روبه‌رو می‌شوند که از افراد فقیر خون می‌گیرد. علی خون می‌دهد، اما پدرش که بیمار است، به توصیه همان مرد به بیمارستان فرستاده می‌شود.

علی در بیمارستان با دختری به نام زهرا آشنا می‌شود. زهرا و گروه همراه او، علی را وادار می‌کنند پلویی را که از بیمارستان دزدیده شده بفروشد. داستان در ادامه، زندگی آدم‌هایی را دنبال می‌کند که فقر و بی‌پناهی آنها را در معرض سوءاستفاده دیگران قرار داده است.

سه داستان مجموعه، هرکدام با موقعیتی متفاوت، تصویری از انسان‌هایی ارائه می‌کنند که در پایین‌ترین لایه‌های اجتماعی زندگی می‌کنند و برای ادامه حیات با فقر، ناامنی و روابط نابرابر دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

مشخصات کتاب گور و گهواره

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به داستان کوتاه ایرانی و آثار غلامحسین ساعدی علاقه دارید.
• داستان‌هایی با مضمون اجتماعی و شخصیت‌های حاشیه‌نشین را می‌پسندید.
• به روایت فقر و مناسبات نابرابر اجتماعی در ادبیات داستانی علاقه‌مندید.
• از داستان‌هایی با فضای تلخ و در عین حال رگه‌هایی از طنز استقبال می‌کنید.
• می‌خواهید یکی از مجموعه‌های داستانی ساعدی را در قالب سه داستان مستقل بخوانید.

درباره نویسنده

غلامحسین ساعدی، نویسنده، نمایشنامه‌نویس و پزشک ایرانی، از چهره‌های مهم ادبیات داستانی و نمایشی ایران در سده بیستم بود. بخش قابل توجهی از آثار او به زندگی مردم عادی، فقر، مناسبات اجتماعی و فشارهای روانی و اجتماعی می‌پردازد.

ساعدی در داستان‌های خود اغلب به سراغ موقعیت‌هایی می‌رود که در آنها انسان‌ها در شرایط دشوار اجتماعی قرار گرفته‌اند. توجه به حاشیه‌های جامعه، شخصیت‌های فرودست و فضای زندگی روزمره از ویژگی‌های قابل توجه در بخش مهمی از آثار اوست.

از آثار شناخته‌شده او می‌توان به مجموعه داستان‌های عزاداران بیل، ترس و لرز و گور و گهواره و همچنین نمایشنامه‌هایی مانند چوب به دست‌های ورزیل اشاره کرد.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب گور و گهواره

کتاب گور و گهواره شامل چند داستان است؟

این کتاب شامل سه داستان کوتاه با عنوان‌های «زنبورک‌خانه»، «سایه به سایه» و «آشغالدونی» است.

موضوع مشترک داستان‌های گور و گهواره چیست؟

هر سه داستان به شکلی به زندگی آدم‌هایی در شرایط دشوار اجتماعی می‌پردازند؛ فقر، بی‌پناهی، روابط نابرابر و تلاش برای ادامه زندگی از مضامین مشترک آنهاست.

فضای داستان‌های گور و گهواره چگونه است؟

فضای مجموعه عمدتاً اجتماعی و تلخ است، اما ساعدی در برخی موقعیت‌ها از طنز نیز استفاده می‌کند. همین ترکیب باعث می‌شود موقعیت‌های دشوار شخصیت‌ها گاهی در قالب‌هایی غیرمنتظره و طنزآمیز روایت شوند.