کتاب نظریه های جباریت از افلاطون تا آرنت اثر راجر بوشه

معرفی کتاب نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت

نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت نوشته‌ی راجر بوشه با ترجمه‌ی فریدون مجلسی، پژوهشی در تاریخ اندیشه‌ی سیاسی است که مسئله‌ی جباریت و استبداد را از فلسفه‌ی سیاسی یونان باستان تا اندیشه‌ی سیاسی قرن بیستم دنبال می‌کند. عنوان کتاب نشان می‌دهد که نویسنده صرفاً به توصیف حکومت‌های مستبد نمی‌پردازد، بلکه تلاش می‌کند تحول مفهوم جباریت و شیوه‌ی فهم آن را در آثار متفکران مختلف بررسی کند.

نقطه‌ی آغاز این بررسی، افلاطون است؛ فیلسوفی که در آثارش جباریت را در پیوند با فساد حکومت و دگرگونی نظم سیاسی بررسی می‌کند. از اینجا، کتاب مسیر طولانی اندیشه‌ی غرب درباره‌ی قدرت، استبداد، آزادی و حکومت خودکامه را دنبال می‌کند و در نهایت به هانا آرنت و تحلیل او از توتالیتاریسم در جهان مدرن می‌رسد.

خلاصه کتاب نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت

راجر بوشه در این کتاب مسئله‌ی جباریت را در قالب یک تاریخ فکری بررسی می‌کند. پرسش اصلی این است که متفکران سیاسی در دوره‌های مختلف چگونه حکومت جبارانه را تعریف کرده‌اند، چه عواملی را موجب پیدایش آن دانسته‌اند و چه تفاوتی میان انواع حکومت خودکامه و جبارانه قائل شده‌اند.

در بخش‌های مربوط به افلاطون، جباریت در چارچوب نظریه‌ی حکومت و دگرگونی رژیم‌های سیاسی بررسی می‌شود. در اندیشه‌ی افلاطون، جباریت صرفاً شکل خاصی از حکومت نیست؛ بلکه نتیجه‌ی نوعی انحراف در نظم سیاسی و اخلاقی جامعه است. جبار در این تصویر، شخصیتی است که قدرت را در جهت منافع شخصی خود به کار می‌گیرد و جامعه را تحت سلطه‌ی خواسته‌های خود قرار می‌دهد.

با گذر از جهان باستان، مفهوم جباریت در اندیشه‌ی سیاسی دستخوش تغییر می‌شود. نویسنده نشان می‌دهد که متفکران دوره‌های بعدی، با توجه به تحولات سیاسی و اجتماعی زمان خود، مسئله‌ی قدرت مطلق، حاکم خودکامه و رابطه‌ی فرمانروا و فرمان‌بردار را از زاویه‌های متفاوتی بررسی کرده‌اند.

یکی از مسائل مهم در این مسیر، تمایز میان جباریت، استبداد و اشکال مختلف حکومت اقتدارگرا است. این مفاهیم در تاریخ اندیشه همیشه معنای یکسانی نداشته‌اند و در دوره‌های مختلف، متفکران برای توصیف شکل‌های متفاوت سلطه از آنها استفاده کرده‌اند. کتاب با دنبال کردن این تغییرات، نشان می‌دهد که فهم جباریت بدون توجه به زمینه‌ی تاریخی و نظری هر دوره دشوار است.

در ادامه، بحث به دوره‌ی مدرن نزدیک می‌شود؛ دوره‌ای که مسئله‌ی قدرت سیاسی دیگر فقط به شخصیت یک حاکم مستبد محدود نیست. شکل‌های جدید سازمان سیاسی، دولت مدرن، جنبش‌های توده‌ای و ایدئولوژی‌های سیاسی، پرسش‌های تازه‌ای درباره‌ی ماهیت سلطه ایجاد می‌کنند.

در این بخش، اهمیت اندیشه‌ی هانا آرنت بیشتر آشکار می‌شود. آرنت با تحلیل توتالیتاریسم در قرن بیستم، توجه را از جبار به عنوان یک فرد قدرتمند به ساختار سیاسی و اجتماعی گسترده‌تری معطوف می‌کند. در چنین نظام‌هایی، سلطه می‌تواند از طریق ایدئولوژی، سازمان‌دهی توده‌ها، حذف فضای عمومی و از میان بردن امکان کنش سیاسی مستقل اعمال شود.

به این ترتیب، مسیر کتاب از جباریت کلاسیک به سوی فهمی پیچیده‌تر از سلطه‌ی سیاسی مدرن حرکت می‌کند. در نقطه‌ی پایانی این مسیر، مسئله فقط این نیست که «چه کسی حکومت می‌کند؟»، بلکه این پرسش نیز مطرح می‌شود که قدرت چگونه سازمان پیدا می‌کند و چگونه می‌تواند آزادی و استقلال انسان‌ها را از میان ببرد؟

اهمیت «نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت» در همین نگاه تاریخی و تطبیقی است. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند ببیند که مسئله‌ی حکومت جبارانه چگونه از یکی از مسائل کلاسیک فلسفه‌ی سیاسی به موضوعی پیچیده درباره‌ی دولت، جامعه، ایدئولوژی و زندگی سیاسی در جهان مدرن تبدیل شده است.

مشخصات کتاب نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به فلسفه‌ی سیاسی و تاریخ اندیشه‌ی سیاسی علاقه دارید.
• می‌خواهید تحول مفهوم استبداد و جباریت را در طول تاریخ دنبال کنید.
• به اندیشه‌ی افلاطون و هانا آرنت علاقه‌مندید.
• درباره‌ی قدرت سیاسی، آزادی و اشکال مختلف سلطه مطالعه می‌کنید.
• به کتاب‌های تحلیلی و دانشگاهی در حوزه‌ی علوم سیاسی علاقه دارید.

درباره نویسنده

راجر بوشه (Roger Boesche) پژوهشگر حوزه‌ی اندیشه‌ی سیاسی است و بخش مهمی از فعالیت فکری او به بررسی تاریخ اندیشه‌ی سیاسی و مسئله‌ی قدرت اختصاص دارد. در آثار او، اندیشه‌ی متفکران سیاسی در پیوند با مسائل تاریخی و سیاسی زمانه‌شان بررسی می‌شود.

در «نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت»، بوشه به سراغ یکی از مسائل دیرپای فلسفه‌ی سیاسی می‌رود و با دنبال کردن آن در آثار متفکران مختلف، امکان مقایسه‌ی برداشت‌های متفاوت از جباریت و سلطه‌ی سیاسی را فراهم می‌کند.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت

نظریه‌های جباریت از افلاطون تا آرنت درباره چیست؟

این کتاب تاریخ فکری مفهوم جباریت را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد متفکران سیاسی در دوره‌های مختلف چگونه درباره‌ی حکومت خودکامه، قدرت، سلطه و تهدید آزادی اندیشیده‌اند. مسیر بحث از افلاطون آغاز می‌شود و به اندیشه‌ی هانا آرنت در جهان مدرن می‌رسد.

چرا افلاطون و آرنت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؟

افلاطون یکی از مهم‌ترین متفکران کلاسیک در بحث درباره‌ی جباریت و دگرگونی حکومت‌هاست، در حالی که آرنت مسئله‌ی سلطه را در زمینه‌ی نظام‌های سیاسی مدرن، به‌ویژه توتالیتاریسم، بررسی کرده است. قرار گرفتن این دو در دو سوی مسیر کتاب امکان مشاهده‌ی تحول تاریخی مفهوم جباریت را فراهم می‌کند.

آیا این کتاب برای مطالعه‌ی فلسفه‌ی سیاسی مناسب است؟

بله. کتاب برای خوانندگانی که به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی، نظریه‌های مربوط به قدرت و حکومت و تحول مفهوم جباریت علاقه دارند، مناسب است و به‌ویژه می‌تواند برای مطالعه‌ی تطبیقی اندیشه‌ی سیاسی از دوران کلاسیک تا دوران مدرن مفید باشد.