کتاب قصه قدیم (111 قصه از سرچشمه های ایران و اسلام) محمدعلی سپانلو

معرفی کتاب قصهٔ قدیم؛ ۱۱۱ قصه از سرچشمه‌های ایران و اسلام

قصهٔ قدیم؛ ۱۱۱ قصه از سرچشمه‌های ایران و اسلام اثری از محمدعلی سپانلو است که خواننده را به سراغ روایت‌های داستانی در متون کهن فارسی و ایرانی ـ اسلامی می‌برد. سپانلو در این مجموعه به جای بازگویی تاریخ ادبیات به شیوه‌ای نظری، قطعاتی داستانی را از منابع قدیمی برگزیده و کنار هم قرار داده است؛ مجموعه‌ای که می‌توان آن را جست‌وجویی در ریشه‌های قصه‌گویی فارسی دانست.

📚 «قصهٔ قدیم» فرصتی است برای دیدن ادبیات کهن نه فقط به عنوان میراثی تاریخی، بلکه به عنوان مجموعه‌ای زنده از روایت‌ها، شخصیت‌ها، حکایت‌ها و شیوه‌های قصه‌گویی.

اهمیت این کتاب در کنار هم قرار گرفتن ۱۱۱ قطعه داستانی از منابع منثور کهن است؛ قطعاتی که خواننده را با شکل‌های متنوع روایت در ادبیات ایران و جهان اسلام آشنا می‌کنند. این انتخاب همچنین نشان می‌دهد که بسیاری از عناصر داستان کوتاه و روایت‌پردازی را می‌توان در متون بسیار قدیمی‌تر از شکل‌گیری داستان کوتاه مدرن جست‌وجو کرد.

معرفی محتوای کتاب قصهٔ قدیم

سپانلو در این مجموعه به سراغ منابع قصه‌های منثور کهن رفته و از میان آن‌ها ۱۱۱ روایت را برگزیده است. بنابراین کتاب را نباید یک مجموعه داستان تألیفی به معنای معمول دانست؛ ارزش اصلی آن در گزینش، گردآوری و معرفی نمونه‌هایی از قصه‌گویی در ادبیات قدیم ایران و جهان اسلام است.

تنوع روایت‌ها باعث می‌شود کتاب در هر بخش با فضای داستانی متفاوتی روبه‌رو کند. حکایت‌ها می‌توانند از نظر موضوع، شخصیت، لحن و شیوه روایت با یکدیگر فاصله داشته باشند، اما در کنار هم تصویری کلی از تخیل داستانی و سنت روایت در متون کهن به دست می‌دهند.

یکی از نکات جذاب مجموعه، امکان مقایسه این روایت‌های قدیمی با داستان کوتاه امروزی است. برخی از این قطعات را می‌توان از منظر شخصیت‌پردازی، موقعیت داستانی، ایجاز و پایان‌بندی با داستان کوتاه مدرن مقایسه کرد؛ هرچند نباید قالب‌های داستانی جدید را بدون توجه به تفاوت‌های تاریخی و ادبی به متون کهن تحمیل کرد.

از این نظر، قصهٔ قدیم هم برای خواننده‌ای که صرفاً به دنبال روایت‌های خواندنی است جذاب است و هم برای مخاطبی که می‌خواهد ریشه‌های قصه‌گویی فارسی و پیوند ادبیات کهن با روایت مدرن را بهتر بشناسد.

مشخصات کتاب قصهٔ قدیم

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به ادبیات کلاسیک فارسی و قصه‌های کهن علاقه دارید.
• می‌خواهید نمونه‌هایی از روایت‌های منثور قدیمی را یکجا بخوانید.
• به ریشه‌های داستان‌گویی و داستان کوتاه در ادبیات فارسی علاقه‌مندید.
• از مجموعه‌های گزیده و آنتولوژی‌های ادبی استقبال می‌کنید.
• به پیوند میان ادبیات کهن و ادبیات داستانی معاصر علاقه دارید.

درباره نویسنده

محمدعلی سپانلو شاعر، نویسنده، منتقد و مترجم برجسته معاصر ایران بود. فعالیت ادبی او حوزه‌های مختلفی از شعر و داستان تا پژوهش ادبی و ترجمه را دربر می‌گرفت و از آثار پژوهشی و گردآوری او می‌توان به نویسندگان پیشرو ایران، چهار شاعر آزادی و مجموعه‌های آنتولوژیک دیگری اشاره کرد.

سپانلو در قصهٔ قدیم نیز به وجه پژوهشی و ادبی کار خود تکیه کرده است: او با جست‌وجو در متون کهن، روایت‌هایی را انتخاب کرده که امکان آشنایی مخاطب امروز با سنت قصه‌گویی ایرانی ـ اسلامی را فراهم می‌کنند. این کتاب در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار او با نشر چشمه ثبت شده است.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب قصهٔ قدیم

قصهٔ قدیم شامل چه نوع روایت‌هایی است؟

این مجموعه شامل ۱۱۱ قطعه داستانی و روایی است که از کتاب‌ها و منابع قصه منثور کهن ایران و جهان اسلام انتخاب شده‌اند و از نظر موضوع و شیوه روایت تنوع زیادی دارند.

آیا قصهٔ قدیم یک مجموعه داستان تألیفی است؟

خیر. کتاب بیشتر یک گزیده و آنتولوژی از قصه‌های کهن است. نقش سپانلو در این اثر، جست‌وجو، انتخاب و گردآوری روایت‌ها از سرچشمه‌های ادبیات قدیم است؛ به همین دلیل کتاب برای شناخت سنت قصه‌گویی نیز اهمیت دارد.

چرا این کتاب برای علاقه‌مندان داستان اهمیت دارد؟

چون خواننده را به نمونه‌هایی از روایت‌پردازی پیشامدرن دسترسی می‌دهد و امکان مقایسه میان قصه‌های کهن و ویژگی‌های داستان کوتاه جدید را فراهم می‌کند. از این منظر، کتاب فقط مجموعه‌ای از حکایت‌های قدیمی نیست؛ بلکه می‌تواند راهی برای کشف ریشه‌های روایت در ادبیات فارسی باشد.