کتاب روانشناسی خلاقیت (سایکو سیبرنتیک) اثر ماکسول مالتز

معرفی کتاب روانشناسی خلاقیت

روانشناسی خلاقیت نوشته ماکسول مالتز و با ترجمه مهدی قراچه‌داغی، ترجمه‌ای از کتاب مشهور Psycho-Cybernetics است؛ کتابی که مالتز در آن به رابطه میان تصویر ذهنی انسان از خودش، عادت‌های فکری، هدف‌گذاری و رفتار می‌پردازد. عنوان اصلی کتاب در سال 1960 منتشر شد و ایده اصلی آن این است که انسان تا حد زیادی بر اساس تصویری که از خودش در ذهن دارد عمل می‌کند و با تغییر این تصویر و شیوه واکنش به مسائل، می‌توان مسیر رفتار و عملکرد را تغییر داد.

مالتز که جراح پلاستیک بود، از تجربه‌های حرفه‌ای خود به این نتیجه رسید که تغییر ظاهری افراد همیشه به تغییر احساس و برداشت آنها از خودشان منجر نمی‌شود. همین مشاهده، زمینه‌ای برای پرداختن او به مفهوم «تصویر ذهنی از خود» و نقش آن در زندگی شد. در روانشناسی خلاقیت، این ایده با موضوعاتی مانند تخیل، هدف‌گذاری، اعتمادبه‌نفس، عادت و سازوکارهای خلاق ذهن پیوند می‌خورد.

خلاصه کتاب روانشناسی خلاقیت

مالتز ذهن انسان را تا حدی شبیه یک سازوکار هدایت‌شونده به سوی هدف توضیح می‌دهد. از نگاه او، داشتن هدف و تصویری روشن از وضعیت مطلوب، می‌تواند رفتار و فعالیت ذهنی را در جهت مشخصی قرار دهد. به همین دلیل، بخش مهمی از کتاب به این موضوع اختصاص دارد که انسان چگونه درباره خودش فکر می‌کند و این برداشت چگونه می‌تواند بر تصمیم‌ها و عملکرد او اثر بگذارد.

یکی از محورهای مهم کتاب، تخیل است. مالتز تخیل را فقط وسیله‌ای برای خیال‌پردازی نمی‌داند، بلکه آن را ابزاری برای تمرین ذهنی، پیدا کردن راه‌حل و آماده شدن برای عمل می‌بیند. در بخش‌هایی از کتاب، سازوکار خلاق ذهن با فرایند حل مسئله ارتباط پیدا می‌کند؛ یعنی فرد مسئله را بررسی می‌کند، اطلاعات و تجربه‌های قبلی را در اختیار ذهن قرار می‌دهد و سپس امکان دارد راه‌حل در زمانی ظاهر شود که مستقیماً مشغول فکر کردن به آن نیست.

کتاب همچنین به نقش عادت‌های ذهنی، ترس، احساس حقارت، شکست و انتقاد از خود در محدود کردن عملکرد انسان می‌پردازد. مالتز معتقد است بسیاری از محدودیت‌هایی که فرد برای خودش قائل می‌شود، از تصویر ذهنی تثبیت‌شده او سرچشمه می‌گیرند. بنابراین تغییر رفتار فقط با تصمیم‌های مقطعی اتفاق نمی‌افتد و نیازمند تغییر تدریجی الگوهای ذهنی و تمرین است.

با وجود عنوان فارسی کتاب، موضوع آن صرفاً خلاقیت هنری نیست. خلاقیت در اینجا معنای گسترده‌تری دارد و به توانایی انسان برای یافتن راه‌های تازه در حل مسائل، سازگاری با موقعیت‌ها و استفاده بهتر از ظرفیت‌های ذهنی مربوط می‌شود.

مشخصات کتاب روانشناسی خلاقیت

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به رابطه میان تصویر ذهنی، عادت‌های فکری و رفتار علاقه دارید.
• می‌خواهید درباره نقش تخیل و تمرین ذهنی در حل مسئله بیشتر بدانید.
• به کتاب‌های کلاسیک روان‌شناسی موفقیت و خودیاری علاقه‌مند هستید.
• دنبال کتابی هستید که مفاهیم روان‌شناختی را با مثال‌ها و توصیه‌های کاربردی توضیح دهد.
• می‌خواهید درباره تأثیر برداشت انسان از خودش بر اعتمادبه‌نفس و عملکرد روزمره فکر کنید.

درباره نویسنده

ماکسول مالتز (Maxwell Maltz) پزشک و جراح پلاستیک آمریکایی بود که تجربه حرفه‌ای او در تغییر چهره بیماران، توجهش را به مسئله تصویر ذهنی انسان از خودش جلب کرد. او بعدها این تجربه‌ها را با مباحث مربوط به رفتار، عادت، هدف‌گذاری و عملکرد ذهن پیوند داد و حاصل آن در کتاب Psycho-Cybernetics به شکل منسجمی ارائه شد. این کتاب از آثار شناخته‌شده مالتز و یکی از منابع تأثیرگذار در ادبیات خودیاری قرن بیستم به شمار می‌آید.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب روانشناسی خلاقیت

کتاب روانشناسی خلاقیت درباره چه موضوعی است؟

هسته اصلی کتاب بررسی رابطه میان تصویر ذهنی انسان از خودش، هدف‌ها، عادت‌های ذهنی و عملکرد اوست. خلاقیت نیز در همین چارچوب و به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های ذهن برای حل مسئله و یافتن راه‌های تازه بررسی می‌شود.

آیا این کتاب فقط برای هنرمندان و افراد خلاق مناسب است؟

خیر. منظور مالتز از خلاقیت محدود به هنر نیست. او خلاقیت را در حل مسئله، تصمیم‌گیری، سازگاری با شرایط و پیدا کردن پاسخ‌های تازه برای مسائل زندگی نیز مطرح می‌کند.

آیا روانشناسی خلاقیت یک کتاب علمی دانشگاهی است؟

خیر. این کتاب بیشتر در حوزه روان‌شناسی کاربردی و خودیاری قرار می‌گیرد و نباید آن را با یک کتاب دانشگاهی معاصر در زمینه روان‌شناسی شناختی یا علم خلاقیت یکسان دانست. ارزش اصلی آن بیشتر در طرح ایده‌هایی درباره تصویر ذهنی، هدف‌گذاری و تمرین ذهنی است.