کتاب برگ های مرده اثر باربارا جیکوبس

معرفی کتاب برگ‌های مرده

برگ‌های مرده نخستین رمان باربارا جیکوبس، نویسنده مکزیکی، است؛ رمانی کوتاه اما از نظر ساختار روایی و دامنه تاریخی، اثری قابل توجه در ادبیات معاصر مکزیک. جیکوبس در این کتاب به سراغ زندگی مردی می‌رود که فرزندانش او را «پدر» می‌نامند و گذشته او را از خلال خاطرات، روایت‌های خانوادگی و آنچه از دیگران درباره‌اش شنیده‌اند بازسازی می‌کنند. کتاب از همین زاویه، بیش از آنکه صرفاً زندگی‌نامه یک شخصیت باشد، روایتی درباره خانواده، آرمان‌های سیاسی، مهاجرت، جنگ و گذر زمان است.

یکی از ویژگی‌های مهم برگ‌های مرده، استفاده از صدای جمعی و اول‌شخص جمع است؛ راویان به جای آنکه هرکدام به صورت مستقل سخن بگویند، اغلب در قالب «ما» ظاهر می‌شوند و زندگی پدر را از زاویه نگاه فرزندان روایت می‌کنند. این شیوه باعث می‌شود مرز میان خاطره شخصی، تاریخ خانوادگی و تاریخ قرن بیستم عمداً کمرنگ شود.

رمان نخستین بار در سال ۱۹۸۷ در مکزیک منتشر شد و همان سال جایزه ادبی خاویر وییااوروتیا را دریافت کرد. نسخه فارسی این اثر با ترجمه نازنین میرصادقی از متن اسپانیایی منتشر شده است.

خلاصه کتاب برگ‌های مرده

داستان از زندگی «پدر» شکل می‌گیرد؛ مردی مهاجر با ریشه‌های لبنانی که بخش مهمی از زندگی‌اش را صرف مبارزه برای آرمان‌هایی می‌کند که آنها را در خدمت دیگران و آینده بهتر می‌داند. روایت، مسیر زندگی او را از جوانی و فعالیت‌های سیاسی تا سال‌های بعد دنبال می‌کند و در این مسیر به شهرها و دوره‌های تاریخی مختلف سر می‌زند.

پدر در جوانی به فعالیت‌های سیاسی گرایش دارد، به اتحاد شوروی سفر می‌کند و در جریان جنگ داخلی اسپانیا در تیپ آبراهام لینکلن حضور می‌یابد. بعدها زندگی او مسیر دیگری پیدا می‌کند و در مکزیک صاحب هتل می‌شود. فرزندانش سال‌ها بعد، زندگی این مرد را از خلال خاطرات خانوادگی و روایت‌هایی که از مادر و دیگران شنیده‌اند، کنار هم می‌گذارند.

اما مسئله اصلی رمان صرفاً مرور وقایع زندگی یک مرد نیست. فرزندان در تلاش‌اند بفهمند پدرشان چه کسی بوده و چگونه آرمان‌های جوانی او به مرور زمان تغییر کرده‌اند. مردی که زمانی برای آرمان‌هایی بزرگ و عمومی مبارزه می‌کرد، در سال‌های پایانی زندگی با شکست‌ها، فرسودگی و دگرگونی باورهایش روبه‌رو می‌شود. از این منظر، «برگ‌های مرده» هم داستان یک خانواده است و هم تأملی درباره فرسوده شدن آرمان‌ها و فاصله میان تصویری که انسان از گذشته خود دارد و آنچه سرانجام از آن باقی می‌ماند.

روایت جمعی فرزندان نیز به کتاب حال‌وهوایی ویژه می‌دهد. آنها همیشه به همه جزئیات دسترسی ندارند و گاهی گذشته را از گفته‌های دیگران بازسازی می‌کنند؛ بنابراین حقیقت زندگی پدر نه در قالب یک روایت قطعی، بلکه به شکل مجموعه‌ای از خاطرات، برداشت‌ها و تکه‌های پراکنده گذشته شکل می‌گیرد.

مشخصات کتاب

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

حجم کم کتاب نباید باعث شود «برگ‌های مرده» را اثری ساده و سریع‌خوان تصور کنیم. شیوه روایت جمعی و حرکت مداوم میان گذشته و حال، خواننده را وادار می‌کند ارتباط میان خاطرات و قطعات مختلف زندگی پدر را دنبال کند. آشنایی کلی با فضای سیاسی و تاریخی قرن بیستم می‌تواند به درک بهتر برخی لایه‌های رمان کمک کند، اما برای خواندن آن پیش‌نیاز خاصی وجود ندارد.

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به رمان‌های کوتاه اما چندلایه علاقه دارید.
• روایت‌های خانوادگی را که با تاریخ معاصر پیوند می‌خورند دوست دارید.
• از رمان‌هایی با ساختار روایی متفاوت و راوی جمعی استقبال می‌کنید.
• به ادبیات مکزیک و آمریکای لاتین فراتر از نویسندگان مشهور این حوزه علاقه‌مندید.
• موضوعاتی مانند مهاجرت، آرمان‌گرایی سیاسی، جنگ و تغییر انسان در طول زمان برایتان جذاب است.

درباره نویسنده

باربارا جیکوبس در سال ۱۹۴۷ در مکزیکوسیتی متولد شد و از خانواده‌ای با ریشه لبنانی بود. او علاوه بر داستان‌نویسی، در زمینه مقاله‌نویسی و تدریس زبان و ترجمه نیز فعالیت داشته است. جیکوبس از دهه ۱۹۷۰ انتشار داستان‌ها و مقاله‌های ادبی خود را آغاز کرد و بعدها چندین رمان، مجموعه داستان و اثر جستارنویسانه منتشر کرد.

«برگ‌های مرده» نخستین رمان او بود و بخش‌هایی از زندگی پدر نویسنده الهام‌بخش شخصیت اصلی آن بوده است؛ با این حال اثر را نباید یک زندگی‌نامه مستقیم دانست. جیکوبس با این رمان در سال ۱۹۸۷ برنده جایزه خاویر وییااوروتیا شد.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب برگ‌های مرده

«برگ‌های مرده» درباره چیست؟

این رمان زندگی مردی را روایت می‌کند که فرزندانش گذشته او را بازسازی می‌کنند؛ زندگی‌ای که با مهاجرت، فعالیت سیاسی، جنگ داخلی اسپانیا، زندگی خانوادگی و تغییر تدریجی آرمان‌های او گره خورده است.

ویژگی روایی مهم «برگ‌های مرده» چیست؟

رمان از یک صدای روایی جمعی و اول‌شخص جمع استفاده می‌کند. فرزندان پدر به جای روایت جداگانه زندگی خود، در قالب «ما» درباره او و گذشته خانواده سخن می‌گویند. همین ساختار، یکی از ویژگی‌های متمایز رمان است.

چرا عنوان «برگ‌های مرده» با فضای رمان تناسب دارد؟

عنوان کتاب را می‌توان در ارتباط با مضمون اصلی آن، یعنی مرور گذشته، فرسودگی آرمان‌ها و باقی ماندن خاطرات از دوره‌هایی که دیگر سپری شده‌اند، در نظر گرفت. رمان در نهایت به زندگی و گذشته‌ای می‌پردازد که فرزندان تلاش می‌کنند قطعات آن را دوباره کنار هم قرار دهند.