کتاب اندیشه های متی اثر برتولت برشت

معرفی کتاب اندیشه‌های متی

اندیشه‌های متی کتابی است که برتولت برشت با تکیه بر ترجمه انگلیسی متون منسوب به مو دی، اندیشمند چینی، آنها را به زبان آلمانی بازگردانده و در انتخاب و تنظیم مطالب نیز نقش داشته است. کتاب از این رو صرفاً یک ترجمه دانشگاهی یا تصحیح تاریخی از یک متن کلاسیک چینی نیست، بلکه حاصل مواجهه برشت با اندیشه‌های منسوب به مو دی و بازپرداخت آنها در قالبی متناسب با نگاه خود اوست.

مو دی یا موتسه از فیلسوفان چینی دوران باستان و بنیان‌گذار مکتب موهیسم بود. اندیشه‌های او در سنت فلسفی چین در کنار مکاتب مهمی مانند کنفوسیوسیسم و دائوییسم قرار می‌گیرد. بخشی از اهمیت این کتاب در فارسی نیز به همین انتخاب برشت بازمی‌گردد: خواننده با مجموعه‌ای از تأملات درباره رفتار انسان، جامعه، اخلاق و موضوعات مختلف روبه‌رو می‌شود که از دل یک سنت فکری بسیار متفاوت با فلسفه غرب آمده‌اند.

خود کتاب نیز از نظر تاریخی یک متن یکدست و دست‌نخورده از دوران باستان به شمار نمی‌آید. در توضیح آن آمده است که بعضی بخش‌ها، از جمله فصل‌های «درباره موسیقی» و «در رفتار و کردار»، به مو دی تعلق ندارند و برخی قسمت‌های دیگر نیز در دوره‌های جدیدتر نوشته شده‌اند. بنابراین ارزش کتاب را بهتر است در تجربه خواندن و انتخاب خاص مطالب آن جست‌وجو کرد، نه به عنوان متنی بی‌اشکال از نظر پژوهش تاریخی.

خلاصه کتاب

اندیشه‌های متی مجموعه‌ای از اندیشه‌ها و گزین‌گویه‌هایی است که بخش اصلی آنها به مو دی، فیلسوف چینی، منسوب شده است. برشت این مطالب را از طریق ترجمه انگلیسی متن چینی دریافت و به آلمانی منتقل کرده و در روند انتخاب و بازپرداخت آنها نیز دست به گزینش زده است.

موضوعات کتاب یکدست نیستند و از مسائل اخلاقی و اجتماعی تا تأمل درباره رفتار انسان و جایگاه برخی ارزش‌ها را دربرمی‌گیرند. همین تنوع باعث می‌شود کتاب را نتوان صرفاً مجموعه‌ای از آموزه‌های فلسفی یک نظام منسجم دانست. در کنار بخش‌هایی که به مو دی نسبت داده می‌شوند، مطالبی با منشأ متفاوت نیز در کتاب حضور دارند.

یکی از نکات قابل توجه در خواندن کتاب این است که برخی ایده‌های مطرح‌شده برای خواننده امروزی می‌توانند آشنا یا حتی نزدیک به بعضی بحث‌های فلسفه اخلاق و اندیشه اجتماعی غرب به نظر برسند. با این حال، شباهت‌های ظاهری نباید به معنای یکسان بودن زمینه‌های فکری این دو سنت تلقی شود. کتاب بیش از آنکه بخواهد یک پژوهش تاریخی دقیق درباره موهیسم باشد، مجموعه‌ای برآمده از انتخاب و بازخوانی برشت است.

مشخصات کتاب

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به فلسفه چین و سنت‌های فکری شرق آسیا علاقه دارید.
• به دنبال آشنایی مقدماتی و غیر دانشگاهی با اندیشه‌های منسوب به مو دی هستید.
• به آثار و نگاه فکری برتولت برشت علاقه‌مندید.
• از مجموعه‌های کوتاه و تأمل‌برانگیز درباره اخلاق و رفتار انسان لذت می‌برید.
• به مقایسه و مواجهه میان سنت‌های فکری شرق و غرب علاقه دارید.

درباره نویسنده

برتولت برشت نمایشنامه‌نویس، شاعر و نظریه‌پرداز تئاتر آلمانی بود که آثارش تأثیر زیادی بر تئاتر قرن بیستم گذاشت. نام او بیش از همه با نمایشنامه‌هایی شناخته می‌شود که مسائل اجتماعی و سیاسی را با شیوه‌ای متفاوت از تئاتر سنتی مطرح می‌کنند.

برشت علاوه بر نمایشنامه‌نویسی، به ادبیات، فلسفه و اندیشه‌های سیاسی و اجتماعی نیز توجه داشت. مواجهه او با متون و سنت‌های فکری غیراروپایی نیز بخشی از گستره علایق فکری‌اش بود. اندیشه‌های متی نمونه‌ای از همین علاقه است؛ کتابی که در آن برشت اندیشه‌های منسوب به متفکری از چین باستان را از مسیر ترجمه و بازپرداخت ادبی به مخاطب ارائه می‌کند.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب اندیشه‌های متی

اندیشه‌های متی اثر خود مو دی است یا برشت؟

متن کتاب حاصل ترجمه و بازپرداخت مطالبی است که بخش اصلی آنها به مو دی منسوب شده‌اند. برشت این مطالب را با استفاده از ترجمه انگلیسی متن چینی به آلمانی منتقل کرده و در انتخاب و تنظیم آنها نیز نقش داشته است؛ بنابراین نباید آن را صرفاً یک ترجمه مستقیم و بی‌واسطه از متن اصلی مو دی دانست.

آیا تمام مطالب کتاب متعلق به مو دی هستند؟

خیر. حتی درباره ساختار تاریخی متن نیز ابهام‌هایی وجود دارد. بعضی بخش‌ها، از جمله فصل‌های «درباره موسیقی» و «در رفتار و کردار»، به مو دی نسبت داده نمی‌شوند و برخی قسمت‌ها نیز در دوره‌های بعدی شکل گرفته‌اند. از این رو کتاب از نظر تاریخی متنی کاملاً یکدست محسوب نمی‌شود.

چرا خواندن اندیشه‌های متی می‌تواند جذاب باشد؟

جذابیت کتاب تنها در آشنایی با یک متفکر چینی باستان نیست؛ بلکه انتخاب و بازپرداخت مطالب توسط برشت نیز به آن ویژگی خاصی می‌دهد. خواننده با مجموعه‌ای کوتاه از اندیشه‌ها و تأملات روبه‌رو می‌شود که می‌توانند زمینه‌ای برای فکر کردن درباره اخلاق، رفتار انسان و جامعه و همچنین مقایسه میان سنت‌های فکری شرق و غرب فراهم کنند.