کتاب شش شخصیت در جست و جوی نویسنده اثر لوئیجی پیراندلو

معرفی کتاب شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده

شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده یکی از مشهورترین نمایشنامه‌های لوئیجی پیراندلو و از آثار مهم تئاتر مدرن قرن بیستم است. نمایشنامه با موقعیتی ساده اما نامتعارف آغاز می‌شود: یک گروه تئاتری مشغول تمرین است که ناگهان شش شخصیت وارد صحنه می‌شوند و ادعا می‌کنند که شخصیتی هستند که نویسنده آنها را خلق کرده، اما داستانشان را کامل نکرده است.

این شش شخصیت از کارگردان و بازیگران می‌خواهند داستان آنها را روی صحنه بیاورند. مشکل اینجاست که آنچه آنها «واقعیت» زندگی خود می‌دانند، با چیزی که بازیگران می‌توانند روی صحنه بازسازی کنند یکسان نیست. از همین نقطه، پیراندلو مرز میان واقعیت و نمایش، شخصیت و بازیگر، نویسنده و اثر را به پرسشی اساسی تبدیل می‌کند.

نمایشنامه که نخستین بار در سال ۱۹۲۱ در رم روی صحنه رفت، از مهم‌ترین نمونه‌های فرا‌تئاتر به شمار می‌رود؛ یعنی نمایشی که خودِ تئاتر و سازوکار شکل‌گیری یک نمایش را به موضوع اثر تبدیل می‌کند. پیراندلو با وارد کردن شخصیت‌های خیالی به فضای تمرین یک نمایش واقعی، تماشاگر را وادار می‌کند درباره اینکه کدام‌یک «واقعی‌تر» است، شخصیت یا بازیگری که نقش او را بازی می‌کند، فکر کند.

خلاصه کتاب شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده

نمایش با تمرین یک گروه تئاتری آغاز می‌شود. بازیگران و کارگردان هنوز در حال آماده شدن هستند که شش شخصیت وارد صحنه می‌شوند: پدر، مادر، پسر، دخترخوانده، پسرک و دخترک. آنها به کارگردان توضیح می‌دهند که شخصیت‌های یک داستان هستند که نویسنده آنها را خلق کرده، اما نمایشنامه‌شان را به پایان نرسانده است.

این شخصیت‌ها برای آنکه داستانشان کامل شود، از گروه تئاتر می‌خواهند زندگی آنها را اجرا کند. اما کارگردان ابتدا حرفشان را جدی نمی‌گیرد. با ادامه گفت‌وگو، بخش‌هایی از گذشته و روابط پیچیده این خانواده آشکار می‌شود؛ گذشته‌ای که در آن جدایی پدر و مادر، ازدواج دوباره مادر، رابطه پدر با دخترخوانده و حوادث تلخ خانوادگی نقش اساسی دارند.

هرچه گروه بیشتر تلاش می‌کند این داستان را به شکل یک نمایش درآورد، اختلاف میان شخصیت‌ها و بازیگران بیشتر می‌شود. شخصیت‌ها معتقدند بازیگران نمی‌توانند حقیقت زندگی آنها را همان‌گونه که اتفاق افتاده بازسازی کنند. از طرف دیگر، بازیگران و کارگردان تصور می‌کنند که می‌توانند این زندگی را به یک نمایش منسجم تبدیل کنند.

به تدریج، تمرین ساده گروه به صحنه‌ای پیچیده تبدیل می‌شود که در آن مرز میان اجرای نمایشی و رویداد واقعی از بین می‌رود. پیراندلو با همین موقعیت، پرسش‌هایی درباره ماهیت حقیقت، هویت شخصیت‌ها، نقش نویسنده و رابطه میان واقعیت و هنر مطرح می‌کند.

مشخصات کتاب شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

برای خواندن «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» بهتر است فقط داستان خانواده را دنبال نکنید. بخش مهمی از تجربه نمایشنامه در رفت‌وآمد میان دو سطح شکل می‌گیرد: گروه تئاتری که می‌خواهد داستان را اجرا کند و شخصیت‌هایی که خود را صاحبان واقعی داستان می‌دانند. توجه به این جابه‌جایی مداوم، لایه فراتئاتری اثر را روشن‌تر می‌کند.

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به نمایشنامه‌های مدرن و تجربه‌های متفاوت در تئاتر علاقه دارید.
• از آثاری که درباره خودِ فرایند خلق و اجرای هنر هستند لذت می‌برید.
• به موضوعاتی مانند هویت، حقیقت و رابطه میان واقعیت و خیال علاقه‌مندید.
• نمایشنامه‌هایی با ساختار غیرمتعارف و چندلایه را دنبال می‌کنید.
• می‌خواهید یکی از آثار مهم تئاتر مدرن اروپا را بخوانید.

درباره نویسنده

لوئیجی پیراندلو (1867–1936) نویسنده، نمایشنامه‌نویس و داستان‌نویس ایتالیایی بود. آثار او بارها به مسئله هویت، نسبی بودن حقیقت و فاصله میان تصویری که انسان از خود دارد و تصویری که دیگران از او می‌بینند پرداخته‌اند.

پیراندلو در نمایشنامه‌های خود به شکل‌های مختلف قواعد تئاتر را به چالش کشید. «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» نمونه برجسته‌ای از همین رویکرد است؛ اثری که در آن شخصیت‌های داستانی وارد جهان بازیگران می‌شوند و خودِ تئاتر به موضوع نمایش تبدیل می‌شود. نمایشنامه‌هایی مانند امپراتور و هنری چهارم نیز از دیگر آثار مهم او هستند.

درباره مترجم

حسن ملکی مترجم این نسخه فارسی از «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» است. این ترجمه در انتشارات تجربه منتشر شده و نسخه حاضر، چاپ سوم آن در سال ۱۳۸۹ است.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده

شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده درباره چیست؟

نمایشنامه درباره شش شخصیت داستانی است که داستانشان ناتمام مانده و برای یافتن نویسنده و کامل شدن سرگذشتشان وارد تمرین یک گروه تئاتری می‌شوند. از این موقعیت، بحث درباره واقعیت، نمایش و ماهیت شخصیت شکل می‌گیرد.

چرا عنوان نمایشنامه «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» است؟

شش شخصیت خود را موجوداتی می‌دانند که داستانشان به آنها داده شده اما نویسنده آن را به پایان نرسانده است. بنابراین در جست‌وجوی کسی هستند که بتواند داستان آنها را کامل کند و آن را به شکل یک اثر نمایشی تثبیت کند.

این نمایشنامه چه تفاوتی با یک نمایش معمولی دارد؟

در نمایشنامه‌های معمولی، تماشاگر داستانی را می‌بیند که بازیگران آن را اجرا می‌کنند. اما در این اثر، خودِ بازیگران، کارگردان و فرایند تمرین نیز وارد داستان می‌شوند. در نتیجه، تماشاگر هم‌زمان با یک داستان خانوادگی و نمایشی درباره چگونگی ساخته شدن یک نمایش روبه‌رو است.