کتاب سلام بر خورشید اثر محسن مخملباف

معرفی کتاب سلام بر خورشید

سلام بر خورشید فیلمنامه‌ای از محسن مخملباف است که داستان آن در فضای یک کارگاه سفالگری شکل می‌گیرد. در مرکز روایت، «خورشید»، دختر صاحب کارگاه، و شاگرد جوانی قرار دارند که به او دل بسته است. عشق پنهانی شاگرد به خورشید از راه سفال‌ها و نقش‌هایی که بر کاسه و کوزه می‌زند بیان می‌شود و همین رابطه، زمینه شکل‌گیری روایت را فراهم می‌کند.

مخملباف در این فیلمنامه از سفال، گل و نقش خورشید به عنوان عناصر تکرارشونده و تصویری استفاده می‌کند. کارگاه سفالگری تنها محل وقوع ماجرا نیست؛ گذشته پدر خورشید نیز به همین فضا پیوند خورده است. او خود زمانی عاشق بوده و همین تجربه باعث می‌شود رابطه میان دختر و شاگرد جوان را با نگاهی متفاوت ببیند.

«سلام بر خورشید» از آن دسته آثار مخملباف است که پیوند میان عشق، هنر و تصویر در آن اهمیت زیادی دارد و طبیعت تصویری روایت، آن را بیش از هر چیز برای خواندن به عنوان یک فیلمنامه و تصور میزانسن‌ها و تصاویر سینمایی مناسب می‌کند. متن رسمی اثر نیز روایت را از فضای سفالگری و رابطه میان خورشید و شاگرد کارگاه آغاز می‌کند.

خلاصه کتاب سلام بر خورشید

داستان در یک کارگاه سفالگری می‌گذرد. شاگرد جوان کارگاه عاشق «خورشید»، دختر صاحب کارگاه، شده است. او نمی‌تواند این علاقه را به شکل مستقیم بیان کند و آن را در نقش‌هایی که بر کاسه‌ها و کوزه‌ها می‌زند آشکار می‌کند؛ نقش خورشید بارها بر سفال‌هایی که با گل خام ساخته می‌شوند ظاهر می‌شود.

پدر خورشید، مردی سالخورده و سخت‌گیر، در ابتدا می‌تواند مانعی بر سر راه این رابطه به نظر برسد. اما گذشته او نشان می‌دهد که خودش نیز زمانی جوانی عاشق بوده است. به این ترتیب، روایت فقط درباره عشق دو جوان نیست؛ گذشته و حال در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و تجربه عشق از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود.

سفالگری در این میان نقشی فراتر از یک شغل دارد. گل خام، شکل گرفتن ظرف و نقشی که بر آن می‌نشیند، با رابطه میان شخصیت‌ها پیوند پیدا می‌کند و به زبان تصویری فیلمنامه تبدیل می‌شود.

مشخصات کتاب سلام بر خورشید

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

«سلام بر خورشید» کوتاه است و خواندن آن زمان زیادی نمی‌گیرد، اما برای درک بهترش باید به تفاوت میان خواندن یک فیلمنامه و خواندن یک داستان ادبی توجه کرد. توصیف فضا، اشیا و کنش شخصیت‌ها را می‌توان به عنوان مصالحی برای ساخت تصویر سینمایی در نظر گرفت. سفال و کارگاه نیز در این اثر فقط پس‌زمینه نیستند و در شکل‌گیری فضای روایت نقش دارند.

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به فیلمنامه‌های ایرانی و سینمای محسن مخملباف علاقه دارید.
• به رابطه میان ادبیات و سینما توجه دارید.
• فیلمنامه‌های کوتاه و شخصیت‌محور را می‌پسندید.
• به روایت‌هایی علاقه دارید که از اشیا و عناصر تصویری برای بیان احساسات استفاده می‌کنند.
• می‌خواهید با یکی از فیلمنامه‌های دوره کاری مخملباف در دهه ۱۳۷۰ آشنا شوید.

درباره نویسنده

محسن مخملباف نویسنده، فیلمنامه‌نویس و فیلمساز ایرانی است. بخش مهمی از فعالیت هنری او در سینما شکل گرفته و در کنار ساخت فیلم، فیلمنامه‌ها و نوشته‌های متعددی نیز از او منتشر شده است.

«سلام بر خورشید» در میان آثار مکتوب او قرار دارد و در وب‌سایت رسمی خانه فیلم مخملباف نیز به عنوان یکی از کتاب‌های او ثبت شده است. آثار دیگری مانند نون و گلدون، نوبت عاشقی، عروسی خوبان و گبه نیز در فهرست آثار کتابی او قرار دارند.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب سلام بر خورشید

سلام بر خورشید رمان است یا فیلمنامه؟

«سلام بر خورشید» فیلمنامه است، نه رمان یا مجموعه داستان. منابع کتاب‌شناختی دانشگاهی نیز این اثر را صراحتاً به عنوان screenplay ثبت کرده‌اند.

داستان سلام بر خورشید در چه فضایی می‌گذرد؟

بخش اصلی روایت در یک کارگاه سفالگری می‌گذرد و رابطه میان خورشید، دختر صاحب کارگاه، و شاگرد جوانی که به او علاقه‌مند است، محور داستان را شکل می‌دهد. سفال و نقش‌هایی که بر آن ایجاد می‌شوند نیز در روایت اهمیت دارند.

چرا سفال در سلام بر خورشید اهمیت دارد؟

سفالگری هم شغل شخصیت‌ها و هم یکی از مهم‌ترین عناصر تصویری فیلمنامه است. شاگرد جوان علاقه خود به خورشید را از طریق نقش‌هایی که بر کاسه‌ها و کوزه‌ها می‌زند بیان می‌کند و به این ترتیب، هنر سفالگری با رابطه عاطفی شخصیت‌ها پیوند می‌خورد.