کتاب تاریخ هنر اسلامی (انتشارات علمی و فرهنگی)

معرفی کتاب تاریخ هنر اسلامی

تاریخ هنر اسلامی نوشته کریستین پرایس و ترجمه مسعود رجب‌نیا، مروری بر شکل‌گیری و تحول هنر در سرزمین‌های اسلامی از آغاز اسلام تا دوره‌های متأخر است. کتاب تلاش می‌کند این تاریخ گسترده را از مسیر شهرها، حکومت‌ها و مراکز مهم هنری دنبال کند و در کنار معماری، به نقاشی، نگارگری، صنایع دستی و دیگر جلوه‌های هنر اسلامی نیز توجه داشته باشد.

روایت کتاب از آغاز هنر اسلامی شروع می‌شود و سپس به مراکز مهمی مانند دمشق، بغداد، قرطبه، قاهره و اورشلیم می‌رسد. در ادامه، هنر دوره سلجوقی در ایران و آسیای صغیر، هنر مملوکی، دوره ایلخانان، غرناطه، هنر تیموری و عثمانی، صفویان و گورکانیان هند بررسی می‌شود و در بخش‌های پایانی به هنر عثمانی متأخر و دوره قاجار نیز می‌پردازد. این ساختار باعث شده است کتاب تصویری نسبتاً گسترده از جغرافیای هنر اسلامی ارائه دهد.

یکی از ویژگی‌های این اثر، توجه به ارتباط هنر اسلامی با تمدن‌ها و فرهنگ‌های پیشین و همسایه است. پرایس شکل‌گیری هنر اسلامی را در ارتباط با میراث هنری سرزمین‌هایی چون ایران، سوریه، بیزانس و دیگر مناطق جهان اسلام دنبال می‌کند و در روایت خود بر تأثیر متقابل فرهنگ‌ها تأکید دارد.

خلاصه کتاب تاریخ هنر اسلامی

کتاب با بررسی آغاز هنر اسلامی شروع می‌شود و سپس به دمشق و سوریه می‌رسد؛ شهری که پس از انتخاب شدن به‌عنوان پایتخت امویان به یکی از مراکز مهم جهان اسلام تبدیل شد. در این بخش، زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری هنر اسلامی و ارتباط آن با میراث هنری تمدن‌های پیشین مطرح می‌شود.

در فصل مربوط به بغداد، توجه کتاب به دوران عباسی و شکوفایی این شهر به‌عنوان یکی از مراکز مهم سیاسی و فرهنگی جهان اسلام معطوف می‌شود. سپس روایت به اندلس می‌رسد و قرطبه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز هنری و فرهنگی جهان اسلام در غرب بررسی می‌شود.

بخش دیگری از کتاب به قاهره و خلفای فاطمی اختصاص دارد و پس از آن، نویسنده به اورشلیم و تأثیر جنگ‌های صلیبی بر این شهر و بناهای آن می‌پردازد. در ادامه، هنر سلجوقیان در ایران و بین‌النهرین و سپس سلجوقیان آسیای صغیر بررسی می‌شود و شهرهایی مانند اصفهان و قونیه در روایت جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کنند.

پرایس سپس به دوره مملوکان در مصر و سوریه و پس از آن به دوره مغولان و ایلخانان در ایران می‌پردازد. در این بخش، نویسنده به تأثیر ارتباطات گسترده میان ایران، جهان اسلام و شرق آسیا بر هنر دوره ایلخانی نیز توجه دارد.

در فصل‌های مربوط به تیموریان، عثمانیان و صفویان، مسیر تحول هنر در ایران و سرزمین‌های پیرامون آن دنبال می‌شود. نقش سمرقند در دوره تیموری، هنر عثمانی در استانبول و شکل‌گیری هنر صفوی در ایران از جمله موضوعات این بخش‌ها هستند.

در ادامه، کتاب به هنر گورکانیان هند می‌رسد و تأثیر عناصر ایرانی بر هنر دربارهای مسلمان هند را بررسی می‌کند. در فصل‌های پایانی نیز هنر عثمانی در دوره سلطان احمد سوم و سپس هنر دوره قاجار مورد توجه قرار می‌گیرد.

در پایان، نویسنده با نگاهی به گذشته و آینده هنر اسلامی، بر تداوم و امکان تحول این سنت هنری تأکید می‌کند. در نتیجه، کتاب را می‌توان بیشتر یک سیر تاریخی و تصویری در جغرافیای گسترده هنر اسلامی دانست تا اثری تخصصی درباره یک دوره یا یک شاخه هنری مشخص.

مشخصات کتاب تاریخ هنر اسلامی

در یک نگاه

راهنمای مطالعه

این کتاب مناسب شماست اگر…

• به تاریخ هنر اسلامی و سیر تحول آن در دوره‌های مختلف علاقه دارید.
• می‌خواهید یک نمای کلی از هنر سرزمین‌های اسلامی به دست آورید.
• به معماری، نگارگری، صنایع دستی و دیگر جلوه‌های هنر اسلامی علاقه‌مندید.
• به هنر ایران در دوره‌های سلجوقی، ایلخانی، تیموری و صفوی علاقه دارید.
• می‌خواهید تحول هنر اسلامی را در کنار مراکز مهمی مانند دمشق، بغداد، قرطبه، قاهره، استانبول و هند دنبال کنید.
• به کتاب‌های قدیمی مصور در حوزه تاریخ هنر علاقه دارید.

درباره نویسنده

کریستین پرایس در این کتاب تاریخ هنر اسلامی را از زاویه‌ای گسترده و جغرافیایی روایت می‌کند و به جای محدود شدن به یک شاخه هنری، مسیر تحول هنر را در ارتباط با حکومت‌ها، شهرها و فرهنگ‌های مختلف جهان اسلام دنبال می‌کند.

ساختار کتاب نشان می‌دهد که توجه نویسنده به رابطه میان فرهنگ‌ها و انتقال عناصر هنری میان سرزمین‌های مختلف اهمیت زیادی دارد. از دمشق و بغداد و قرطبه تا ایران، آسیای صغیر و هند، هنر اسلامی در کتاب پدیده‌ای ایستا معرفی نمی‌شود، بلکه در طول تاریخ از تماس با فرهنگ‌ها و سنت‌های هنری گوناگون تأثیر پذیرفته و خود نیز بر آنها اثر گذاشته است.

کتاب‌های مشابه

چند نکته درباره کتاب تاریخ هنر اسلامی

کتاب تاریخ هنر اسلامی چه دوره‌ای را پوشش می‌دهد؟

کتاب از آغاز شکل‌گیری هنر اسلامی شروع می‌کند و با عبور از دوره‌ها و مراکز مهمی مانند امویان، عباسیان، فاطمیان، سلجوقیان، مملوکان، ایلخانان، تیموریان، عثمانیان و صفویان، تا دوره‌های متأخر از جمله قاجار پیش می‌رود.

آیا کتاب فقط درباره هنر و معماری ایران است؟

خیر. ایران یکی از محورهای مهم کتاب است، اما روایت آن گستره‌ای بسیار وسیع‌تر دارد و شهرها و مناطق مختلفی در سوریه، عراق، اندلس، مصر، آسیای صغیر، آسیای مرکزی و هند را نیز دربرمی‌گیرد.

تصاویر در این کتاب چه نقشی دارند؟

تصاویر برای کتاب اهمیت زیادی دارند و نسخه معرفی‌شده برای چاپ ۱۳۶۴ نیز به‌عنوان اثری مصور و دارای تصاویر سیاه‌وسفید و نقشه معرفی شده است. به همین دلیل، مطالعه تصاویر در کنار متن به درک بهتر نمونه‌های هنری مورد بحث کمک می‌کند.